แดนนิพพาน "โมทนาทุกดวงจิตถึงซึ่งแดนนิพพาน"

ชื่อกระทู้: วันมาฆบูชา [สั่งพิมพ์]

โดย: Czasis    เวลา: 2014-2-10 14:44     ชื่อกระทู้: วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
, a( R( T6 r3 p8 c' K- F0 c3 K& R/ U0 R1 ^* J

5 ~3 L, D+ j& S8 [: P# U  h. c0 A; X  z
ความหมายวันมาฆบูชา) u) w' e8 g! Q. k
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์, d% B2 c. j: g. r! r$ F
9 R  H* n8 A& V5 D0 C
ความสำคัญวันมาฆบูชา* ]$ }8 W+ M4 o: l
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์: k) n7 L: U  S% n" j

/ L8 {' K1 r$ P' v# e# ^. n/ S. Gผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ) U3 ^2 ?6 \. A* p/ `7 q+ L

7 m4 T/ F+ J+ i$ c1 A+ t/ Uความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส) I- b' f8 w  |

' L6 U' l/ ?# R) J2 xประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
- _( {7 U' V! O/ ^9 p' v3 S) {๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
4 T0 d$ Y# l+ j; [! o, ?# D- y/ s3 v1 ~; i2 `: l- W
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
7 [5 U6 O" i/ B. J  S1 b; i  i! E! U2 k" M3 d
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ' P  |4 t& g8 Y+ W

% G, I1 }- T0 S3 ~' b' s"จาตุร" แปลว่า ๔
- ~% w8 C% W2 N+ P) t, B& }"องค์" แปลว่า ส่วน
2 z" D2 n+ Q/ [2 m) T. q7 S"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม
! d: d5 _4 S4 ]5 Tฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
8 ?$ @$ d7 f# q6 g+ o2 W7 ^: g$ X+ V
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
% g/ G) o/ o6 Y6 w$ \2 I; L/ X
* o" n# J8 b! d5 K5 U2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น1 U5 z4 A7 U) q4 J0 V2 @8 [

+ q! g0 u) R# d& I, n3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์) o( U9 i8 N9 n2 r, O
6 C% D- ?; ?* ]) g3 @! n& x- S
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ; I8 y, I2 F( ?( L8 _

1 o5 a; W( J$ m! U( T; J  Eประวัติวันมาฆบูชา
& j# D/ @: ~  H" }& _7 @
2 G5 h/ n8 ^2 C2 c0 {มูลเหตุ
8 Y: ~+ `' v6 H5 G, w5 z& w/ ?หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
3 g8 w% w$ I+ K; y3 `) s* j6 o: N; }5 M1 X
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา1 D, p1 |% M2 c' p; K" {# }

: X( f7 |$ a+ tพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
# h1 \/ t2 a. X& x# A/ x2 q# L( s' ]6 B4 t5 T
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
0 l3 d1 r8 ~1 C+ F3 A9 i% P: o
- G0 {! m7 J2 B$ N, T& w9 Qมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
: @8 n7 w+ `& p9 I& p; @7 P/ L4 r! O& I/ u
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
9 `0 ]# B0 V3 O- C; s* B
( \+ x  S8 Y! a/ v! h& H& d+ S% m! V; K/ m

3 H, G$ U4 J+ v4 z3 M$ pโอวาทปาฏิโมกข์ 6 e: k8 d$ o* U3 j8 \# c
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก& k- S& Z4 l- r5 N7 {4 P' _
+ m2 u1 u1 G( Q
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)+ V. H# l' C5 m$ D+ Z- ]
) s7 g; u1 r0 k. a/ Q3 }3 l
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา, d5 b% C  O- N+ s
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
! N' b# M4 r6 b; ~3 J; Zขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา
9 o2 g4 c: B9 O8 N* @, E( K: g5 Xนิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา! z; R7 B" p& p* n/ P! p) X4 [
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
% W8 C( {  j! i" |& i5 j# w$ Sสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ+ v' Q! ~+ K4 w7 j# ?/ x6 K$ S
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
8 h" \1 x* X! [; uมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
  @% C; ], \. T  w3 o* d+ aอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
6 D% E6 A' W; S1 y
: a8 i3 i& ~( t% }2 c2 aแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน. e6 J7 E+ b! k6 ^* T; o

  y* l. S( P* Jอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
  L. h, |/ X; V7 ~& C$ P( k& R( A6 t
หลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
9 v! {+ N# P' s& p4 R8 t
9 ~5 z, X" ]( V' b* f: C0 S; f1 aสถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)0 }% J# C. t% s& {/ |
1 e- W$ d1 g, O: Y- ?* A  Q2 _7 L
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
9 ]) G: u: N8 e6 s6 s+ {# t
8 V; m1 W8 d3 qภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง: B7 \3 U% O3 V9 I# g9 M" z3 |8 c
. Z: ~. [/ y5 U' J1 k1 T
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน1 C6 w% g/ A. P
* m  X& e( x: V# g2 a
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
3 L1 l. e; N' i) u$ ["วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ' c' `& {6 k7 C& h. y
2 N# d, h% h. m, Y
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)* O: N* p+ W, D1 n% Z1 h( m+ k
$ f% N6 E6 V* U
+ b. S/ u2 K# j, k/ g3 |5 W
: b3 U/ f/ e4 b* M$ e: U
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
3 l" O; s* m* j0 }4 T. w0 Xเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
( Q$ m# o2 a( k3 F( x% e  U% d" Z* M1 ^- U" q% U
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น2 r7 g+ Q- g) E0 _' c* c

$ o2 @8 m' r  c* bพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
, m+ ^# F  q" X" r* e) @7 d* B8 M- `6 h  B
วันมาฆบูชา
& ]7 ~" [% _9 c& }. ]( S( @& X& w7 U" F, n5 a9 [
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
( V4 T$ l, D  r* ?) yหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
  w1 q" ]- H; k# i( L2 C. o+ Q4 f5 d4 K8 v4 n/ ]- z
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
  ^% a( N! ]& _# ?- k2 @
$ r: B; n! g% ^, L/ Gแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง9 a0 z7 _2 {) i) a7 [+ p/ s( n
, \, H& B% o' d5 R( i2 A
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค , r7 @! ]3 x+ T* v
  _. X5 A" w+ E/ u0 s* v1 ]
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา5 p/ @0 A/ B+ G; e

+ T: H8 J7 p1 Rโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
  b7 [) @/ }) t
& F& m5 W4 o" K3 oในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
. }7 y; x- ^2 e  e* f( B5 t0 o4 ^
+ ]+ E' o% `+ _แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี8 b8 y, q( w6 B  }0 b5 C

6 P( B8 m+ b# S  bกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
8 Z& Z0 ~3 i7 [; w; W7 l& k5 o; b! A; K' P
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)% x4 q0 L! W# C' H

* {; K2 ~4 W. j; k, O" v9 b1 a$ M% B9 mจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
1 X3 ~% z( n) G5 p, O( S+ n- }& vปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม) }0 t; z1 Z/ O9 X
6 C6 w: I8 D& ^  w
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก 1 K/ [4 X  M, w* m

5 b. c+ K$ A9 ^' e/ g3 }4 m, q; Oๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้). s* l4 l" H1 ]1 ~
( n/ Z3 R8 E( ], @, s. n# r1 |
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
4 q1 j8 c4 y% \% u/ N7 Mถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง1 i2 \/ f- M& W7 Z. ]; b0 A+ @" O' b
, B9 `# S" c+ h5 I7 u
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ5 h4 s' C0 E! u) R& k6 z9 g
$ |& q' s( P9 I; [8 H9 @
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด; p0 \) [+ T$ F) B) y
  K/ d( V) _/ j# ^) K
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ0 A" z/ B* {$ z3 z- o# b& C# U
2 k2 V6 a- d+ U+ v0 X
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ5 _7 j* p& F- T: v8 M# R
  J: ~; }! X7 v( j% s0 l
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
4 w0 \! [+ m5 t4 k4 s. R# I; I
/ B# P+ m2 k0 M: Tจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง" Z$ j. N3 b& h, W7 U7 |- \, K

2 ^+ e- R) |/ v4 Nโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)  G0 q! A, ~; l7 i' U) x

* F" [, c$ u+ a. r4 ?* Y) I/ nกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา6 K8 p; A! X" c+ {& |; [: N# |- c3 t: O4 k
" f0 P1 M, h2 x; y, v% K- H+ ]
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
0 E# T2 }1 i& ~8 F3 t# n3 b1 l6 R* E! I) w, d3 R3 ^+ G' o
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ $ l. s# g# ]. h! Y& b4 V. x0 _
+ w/ |; n: E' ~- ^
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
2 N& r7 y) r4 B2 {: s9 b0 F
9 e( v# a1 T  B* t: _ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย- e- l( c+ P/ J4 d2 }6 j
* p) @) J% z* |0 `0 B, Z

, D$ t1 m% j1 I. G
* n4 Z+ a2 A" n% sการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย: v" i( Q7 }) b7 S9 i& q% r
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
9 t( X3 y+ s; L( W* R3 J( D/ X( K: U" [# K) z4 @; F% H
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า& i, o8 O' n. j; c9 {1 d3 a7 e

" i6 O' T, m) |& tจาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้+ P8 f7 e, C. [; a/ g

& R7 j2 S/ _% A" e& p. S1 s# Bเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน7 p% c* {; ^: B& G! Q2 E5 M- F/ D

0 A6 h, ~; P3 w8 b$ F7 q- Aในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด" u# N1 v' `& S* L; ^4 O' K3 R. y
! ?' n. W& y% k' n3 o' \' v. z
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
3 A5 F/ y. h8 e- Y" X# l๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
3 O6 I  q! ^2 {/ s% ^7 g* S9 y+ \# J* J, J$ `! G. K- A, }4 B
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ2 ?1 ?, Q0 c& {& j. J& Z. m

# L1 h9 E# @0 zประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี- _, O# X# o4 p. F( M
  \$ G# V9 B  l1 x5 A$ k  a
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
' ~4 H. g" q# ?( G6 C8 X, X: G1 _9 H  F# B9 ^
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔0 y6 q2 V* x& J* {) o. U

8 l' P9 T7 l9 l- K# P0 n3 Z  {1 }1 y9 D

6 y9 W3 a( E! A0 {/ Nหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ( t$ p% q1 k, h6 ~( `7 w9 y2 s6 k1 ]) |3 k
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย ) d% }; y% Q) T$ w! z  F; }

! a, W: s. ?& t9 Kหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
; x3 h- c; i8 ?! @# z
$ }5 U+ B  p# j1 K% ?5 Wหลักการ ๓: d+ T8 x* ~& q2 z' A
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
+ L' V# c7 j9 C  iความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม) E' s, A6 w( {! d. I/ Q3 C
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ : @, @+ |# d& Y3 o" |6 Q
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม1 |1 `7 K( V7 G" Q$ K
  L5 ~/ r/ g! K! m
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ% q( d6 v5 Q3 J# x$ O
) h4 {5 z: \( r/ b
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
5 J0 O# v% B! [4 Xการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ- u8 K1 ?+ g4 j$ n! I
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
( K( H2 R) x4 Y8 g) P  k
6 Q/ _0 H$ r$ Z9 O. G๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่2 c/ G2 T$ W& Q. f3 b: O; Q

5 `. h; G4 N2 I: }๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ). H6 q% H: \5 s: G. e
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)' w" ^* C* O! T* O: X0 C. p5 l1 {
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
& P, R4 A% M+ K( A! d๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ& H3 C5 M9 m% E5 \% a* [  |( @
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 9 ?7 C4 h) I+ c0 i4 o; D! @% y( A

2 F: q$ m" T$ r7 J- Uอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
$ C8 w7 w. `4 i, T
9 Y9 }4 d6 V0 j/ M" q7 W. B) [อุดมการณ์ ๔
* Z' P/ L& U1 X( t๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ# w9 v, c% H! G/ u( W  r. N
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
/ {: `) F5 s4 b$ r. J5 V, [  z๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
, m9 S$ t* F' e4 m. k+ b- `4 ]* ?& s! ]๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
9 s6 P: \" j6 A0 R. c' f5 ^" U9 W: G  n5 {$ k
วิธีการ ๖6 c3 I+ M: r# Y1 T  n8 ]: Z/ m
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
9 |$ L7 G  @- Y' K๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น! T# Y( j, y/ d6 G6 Q) y
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม2 q4 P2 z' H$ H$ \+ j
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ4 ~0 ^" E: @8 w2 ^, m% S
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
1 V! h) P, h/ G5 {" D$ V( u๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
, z% s3 G) o5 v4 K2 f' ]ภาพที่ดี# N/ _* V& E; ]. a
, P- b( k1 w- _5 m7 n; ?" ~2 j
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php4 W* z/ k$ k+ b2 E

5 G( E0 b) I" o) d) o: vที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/




ยินดีต้อนรับสู่ แดนนิพพาน "โมทนาทุกดวงจิตถึงซึ่งแดนนิพพาน" (http://www.dannipparn.com/) Powered by Discuz! X1.5