พระบรมธาตุเจดีย์ ประดิษฐานด้านหลังวิหาร วัดหนองเงือก 
พระบรมธาตุเจดีย์ วัดหนองเงือก
ประดิษฐานพระแก้วมรกตและพระบรมสารีริกธาตุ ๑๑๑ องค์ โดย พระสุพรหมยานเถร (ครูบาพรหมา พฺรหฺมจกฺโก) วัดพระพุทธบาทตากผ้า อ.ป่าซาง จ.ลำพูน ได้อัญเชิญมาจากวัดนครเจดีย์ (วัดหนองเจดีย์) ตำบลนครเจดีย์ อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน เพื่อทำการอัญเชิญประดิษฐานบรรจุลงในพระเจดีย์ ณ วัดหนองเงือก เพื่อเป็นที่สักการบูชาและเคารพกราบไหว้ของผู้คนทั้งหลาย
**(หมายเหตุ : สนใจติดตามข้อมูล วัดนครเจดีย์ (วัดหนองเจดีย์) เพิ่มเติมได้ที่เว็บแดนนิพพาน @ http://www.dannipparn.com/thread-98-1-6.html)
พระแก้วมรกตจำลอง วัดหนองเงือก
คำไหว้พระบรมธาตุเจดีย์ (ตั้งนะโม ๓ จบ) เกสาสะนัง ธาตุระญานัง อะหัง วันทามิ สัพพะทา
คำไหว้พระแก้วมรกต
(ว่านะโม ๓ จบ) กาเยนะ วา เจตะสา วา พุทธะมะหามะณี รัตตะนะปะฏิมาการัง นะมามิหัง (๓ จบ)
ประวัติวัดหนองเงือก
ประวัติโดยสังเขปของหมู่บ้านหนองเงือก ตำบลแม่แรง อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน ตามตำนานเล่าสืบกันมา เนื่องจากในครั้งหนึ่งได้มีผู้คนได้อพยพมาจากเมืองยอง ประเทศพม่า และได้มาตั้งถิ่นฐานอยู่ในบริเวณเขตบ้านหนองเงือก โดยได้อพยพมาตั้งหมู่บ้าน ๕ ครอบครัวด้วยกัน
โดยแต่ละครอบครัวได้กระจายกันอยู่ดังนี้ คือ บ้านม่อน ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศเหนือของวัด บ้านหลวง ซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ที่ตลาดสดในปัจจุบันนี้ บ้านรั้วนา ซึ่งตั้งอยู่นอกรั้วนา ปัจจุบันเรียกว่า บ้านป่ามะหุ่ง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของวัด แต่ละบ้านมีชื่อไม่เหมือนกัน
สาเหตุที่เรียกชื่อบ้านว่า บ้านหนองเงือก นั้น เป็นผลสืบเนื่องว่า ทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านได้มีหนองน้ำขนาดใหญ่อยู่ และได้มีรูน้ำไหลขนาดใหญ่ ซึ่งมีน้ำไหลออกมาตลอดทั้งปี และได้เกิดสิ่งอัศจรรย์ที่คนทั้ง ๕ ครอบครัวไม่คาดคิด
ได้ปรากฏว่า มีงูหรือเงือก (พญานาค) ใหญ่ขนาดเท่ากับคน ปรากฏผุดขึ้นในหนองน้ำ จากคำบอกเล่ายังบอกอีกว่าเวลาวัวควายไปกินน้ำที่หนองมักจะถูกดึงลงไปในหนองน้ำแล้วหายไป ด้วยเหตุนี้ จึงเป็นเหตุให้คนทั้งห้าครอบครัวตั้งชื่อนามบ้านว่า บ้านหนองเงือก ตราบเท่าทุกวันนี้ ในปัจจุบันนี้หนองน้ำก็ยังมีอยู่ และยังมีน้ำไหลออกรูมาตลอดทั้งปี
ต่อมา พ.ศ.๒๓๗๑ ได้มีชาวบ้านหนองเงือกคนหนึ่งชื่อว่า นายใจ มีความคิดที่จะสร้างวัดขึ้นในหมู่บ้านหนองเงือก เนื่องจากว่าในขณะนั้นหมู่บ้านนี้ยังไม่มีวัดเลย จึงปรึกษากับ ครูบาปาระมี และได้นิมนต์ท่านครูบามาเป็นประธานในการสร้างวัด ในปี พ.ศ.๒๓๗๒ จึงแล้วเสร็จ และตั้งชื่อวัดตามหมู่บ้านว่า วัดหนองเงือก โดยมีท่านครูบาปาระมี เป็นเจ้าอาวาสรูปแรก
รายนามลำดับเจ้าอาวาสวัดหนองเงือก ดังนี้
๑. ครูบาปาระมี พ.ศ.๒๓๗๖-๒๔๐๐
๒. ครูบาอุปะละ พ.ศ.๒๔๐๐–๒๔๑๖
๓. ครูบาไชยวงษา พ.ศ.๒๔๑๖–๒๔๓๐
๔. ครูบาไชยสิทธิ พ.ศ.๒๔๓๒–๒๔๕๓
๕. ครูบาญาณะ (คำแสน) พ.ศ.๒๔๕๓–๒๔๙๐
๖. ครูบาพรหม พ.ศ.๒๔๙๐–๒๕๐๔
๗. พระครูโพธิโสภณ (ศรีวัย โพธิวํโส) เป็นเจ้าอาวาส (รับตำแหน่งปี พ.ศ.๒๕๐๔)
(ข้อมูล ณ ธันวาคม ๒๕๕๐)
------------------
(แหล่งอ้างอิงข้อมูล : ป้ายประวัติวัดหนองเงือกตามตำนาน รวบรวมโดย พระครูโพธิโสภณ (โพธิวํโส) เจ้าอาวาสวัดหนองเงือก)
| 
