วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
* y0 t* [- q) {- u( @# `
& v% Q; I  K6 Y8 ~; _$ o* ]) \
- F% R  P4 B5 H+ J/ Q* H
( I) K0 L0 w  f, }  n4 e1 J; Pความหมายวันมาฆบูชา
+ T( b  k% n' y/ ^* ^) E" xวันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
$ o/ F3 p; f. s# t: O  M  R/ w0 f2 O4 z( ?9 z' L
ความสำคัญวันมาฆบูชา
. N) e) e6 I- g% n0 J. a- }' wวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
$ V, U4 ]1 g# F/ i) y
; o1 x' [- I3 W: W# ~ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
2 C1 o$ D: ?; p# Q0 }, a
  A9 E+ z* m+ G' }' Rความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส& ]# b4 ^3 ~$ b' x1 b8 x* q+ x! t

- |$ a1 h$ m4 |  d8 r8 L* eประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา+ H" g6 f% E: p  x' \8 B4 ~) T1 @0 |
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน % k& x, s3 t9 v
. X2 n) [* G5 F0 x+ X$ p
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต0 h* }& V, Y) A% Y# J9 i  h

9 W0 n. r0 q" \/ j' p) T+ Xคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ. T2 g) M8 |/ E3 {

# K7 `% q% X+ r2 `"จาตุร" แปลว่า ๔
6 c! }7 z: x/ J2 N+ z"องค์" แปลว่า ส่วน . H& J- A* F6 y  ]- w
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม : F5 q6 Z% m# p
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
$ B7 X7 \, K$ e) v; |( ], F
5 ]1 b$ h( H* `9 Z8 B" Y6 J1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
" b/ T# X* y. }) \; `
. `7 }. l  i7 B0 X4 K1 J2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น% |' L" g9 D6 j& `0 a4 I! E% V4 |
& t* F0 j! B3 i4 f; }6 L2 a3 t
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์% r0 l+ e" w2 |8 ~
  K  C( O8 ?& X7 [+ V
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
) A: q2 n& D, M2 A
8 z2 _9 M# L% [ประวัติวันมาฆบูชา3 J# Y' f. h4 J2 Q8 G4 b( N( I

4 y; `- v, c/ `+ Z0 O1 Qมูลเหตุ
+ f- P, w5 W; Uหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ ) I" [" Y+ c+ L& W

6 g% R& ?" S, O/ L5 C3 iเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา. `# b& \6 i! Z' }, g8 c

2 y6 n  u" P+ A$ d0 qพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
% l) ?, A* E$ X( x2 ^4 R) ^1 _1 Y# N' l+ Y
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย0 A$ a( q3 U1 g6 J" |0 \

: V/ T! b* ~$ O! Eมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว% o, ]3 s) L& X, r: d8 W# ]

) c" ~2 _. x! d" J, x; cกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
  f! G; V" z$ O) r5 O  X1 m- j2 O' Q8 U

; N9 e/ K1 M1 n$ n
* x* K& o2 _/ _โอวาทปาฏิโมกข์ 5 V# h' ]" a5 x  x
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
) B2 h. {$ F! H2 |) N0 S2 G2 [# h' ]3 Y4 [+ Q" {6 c( [- ~9 E! m
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
  F7 h. a1 c; m/ N0 m% L/ q7 H6 N# ]7 A+ I' ?  p8 o+ d
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
& Y5 S" G+ m- _' S  xสจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ- s4 o" m7 L# L' H
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา
) h5 D& H7 r, V/ p" p4 j2 T& kนิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา' i* L1 c( w1 A" W1 J* _
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี0 p# x5 o- U/ Y. T; B: ?
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
* T' A1 z2 E+ M# Cอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร( U# Y1 i/ Z8 b
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ5 `( J3 ^- Y$ m  h
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ3 P7 A$ l( Y! [+ m5 I  N" ~

' n5 ?, ]7 Z( g: l4 x3 H* t: m6 c! o) @แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
; k" g% [1 N0 g5 ^' F3 T7 l8 q0 w) c5 m& C; ~
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง' x- r: A! Y& c% c) I7 M

8 _' x/ ^* e: V( B6 U; P- hหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
/ Y. u5 `' W3 k! S8 F/ e- b# O4 Z$ ]# a
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)* [! y& I1 p, O/ z5 `2 o7 _, h" r3 B

3 I, S: \3 t! aพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด+ J0 V1 A6 x, _0 i
9 d9 A, g: x2 `4 G! l1 Q
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
) n' h+ j& Q. V, Y# h6 f9 a4 p, R
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
# f. x$ b' {9 T& z" |4 G& n2 `; m9 \
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
" E* ^6 C6 [; \7 r# Y9 |$ y: |"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ* x3 R4 c) k9 ~5 z1 I: s6 h
; E( S( Q) R6 @) I+ j6 _; j  ^% \7 G
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล): m' [( {4 x8 @2 r2 [7 E; \
$ Q2 Z! d/ @6 k4 G: Q! A
. K# b$ z, |7 Y) `. G
/ Z4 u! m$ Q* P6 s
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล! z4 F% p7 Q( _/ V" n2 C$ y1 s% Q
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่% o* Q( [8 M: O5 G: S% m+ t" R

+ z, h$ ~; |8 J3 p' X0 nสถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น0 D1 L* a$ s. y5 s) i; c" r
8 p- v& V% _0 F; l) m9 a$ L
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน/ u5 X% [% {! Z/ u3 m2 Q

+ x8 T; k% F5 n* hวันมาฆบูชา1 h! ]/ v  ~/ T' H4 _

3 b8 O4 I8 Z; F; v! {5 lวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน. h2 w9 q# R1 {( Z3 x# b6 e' U4 A: b
หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
+ J. @0 h) n9 i5 q2 ^3 G6 a+ S
) j' p9 O/ q6 q! r  x+ x( z: mชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี5 d3 Z8 w2 t$ ^; `' I4 _

4 R& r# \- h: E( h! Y4 {4 hแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง3 s, F' Q" K+ g6 U  }8 o

* j) L; g& C# x1 Mเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค ) T! A0 q) C# |, w# d5 ^

4 O' z+ t# H1 T( ?! ?( I8 T7 tได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา( Q  }% T: ?& ^

/ P5 Y0 W5 l2 o) Q  lโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่" l/ h3 ^7 r" R  V+ X! r7 ^

4 a) U% M9 [6 i' ?' ?( }ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
+ V, `0 R! B, g4 E- m0 Z+ Y: p, J( g+ }+ H6 g. z  o# p/ {
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
5 n& q; K& i- k' i( r3 k- k' F9 Y2 a: V6 l
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
# E) f1 L- H( C0 S# n, s8 k! \4 A
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)8 J% r# @$ m& q8 y3 e- l; u& v

3 C3 O2 j% V( Rจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
3 Y5 ?/ e# `2 Y0 ?+ Sปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม$ l! N5 y6 n1 H" D  R: ^5 Z

/ b/ A  C  _% J; _* ]' rไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
! B2 f- r0 X- W$ _
6 [  \' j6 X' X: `+ P2 ?ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
2 m0 c7 t$ v. Z7 W
5 ?1 H2 z: {7 P# Y( J& Z! Dจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
2 A2 D9 {$ C; F$ W' P* dถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
/ i/ |( k" m/ _: b5 x, U8 R- o7 N! W7 M- w/ G: i5 Q" ^
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
/ e: l1 L( h1 @  Q) E# j) C+ A; T* j4 k4 @: f# `4 N
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด0 H7 i3 w9 C* W/ F$ }

8 r% G% G" }8 y, |8 jในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
6 M" x+ ]* o/ D6 u# N. o6 a: L) d( F! @/ ?
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ: e) e0 b( @0 D

  C( e7 x2 U; }* ?, T, I* [8 cกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
: v/ u* p, k( U$ d! S$ {" z# e6 a1 C6 ^  h. T' P+ `) @' u
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
- r( v+ g  i# F! t3 O% G( [
4 j& k/ J( e0 P! @โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
- f- x" r7 W/ k# n5 B1 G' Q% F" _& ^( x2 Q* ~: h1 ?
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
6 `6 P! Z; X- Q9 N
  y# M' e) Y! c) Y  G$ c การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี. J% ~. x/ g& s. ~0 h
& z2 f! k" H3 K( x6 l
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
" x5 R( F0 z: o5 R. V" K) F2 r/ p5 Z8 [4 {+ I( T7 X3 y
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
- d' o* w4 `2 T' S6 {1 }5 l7 g
% U# C0 E9 A* Zขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย
3 E4 r) s7 s* @" \' }+ U. F$ r0 n
$ K- b. _& h6 {! ^4 a: N- Y0 Y6 m' p6 h$ O. O: N& s% F2 {9 `

8 K0 Q- g& q1 T5 P' Rการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย  m' w. ?3 J% t8 \/ J6 b8 @
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
' m  z/ h4 Z2 H6 w% K+ p) K
2 @/ b, ?) m1 K# mได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า6 P# J4 d  O& a6 g

+ W* q- ]1 Z" n' [จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
6 q  }" M9 I+ e/ o: Q& b* O( M. ]2 {9 a3 m! ~$ Q, J( a3 Z
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน( e: b5 {  W: J' N$ w
4 {$ ^$ x% D3 i; {- G# ~
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
6 a/ B. J9 `5 B( S/ d2 a6 C
" Z6 W9 ?5 r8 `- w* s- z& Xมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
4 S; L" m+ f$ L( M4 N: s๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ; Y' l1 w! n. m
' u' N; O  I+ w' R: {" s& W# P
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
% ]2 X$ ^! V* U3 M! W+ z1 i7 t
! a' o, A+ i# U4 Fประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี( ]5 |4 a3 h8 C7 L, D/ L
6 T& V. i8 v6 \+ X
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
6 _: p, Q! |2 Q9 W% [
4 W0 }! z0 l+ ]& eอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
* \* E# o5 ?( R1 Y+ r
% E: D: ^6 |! j, m  x7 G0 z5 W; D
; D3 w" Q; d1 m. e. @
9 k/ e9 n$ R8 G- t8 M' ^5 hหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ* q3 S# G: p: b$ M
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
8 g" m. I3 W' |2 T0 u; n9 C6 X" s& ^- M6 Y2 r
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
8 [+ J; M0 g, s5 T# w' J
, p8 B+ {9 Z" Q1 |& vหลักการ ๓
6 V# a4 Z4 y3 h# b' J8 t% _, e๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
1 s9 ~+ f% W' S/ Sความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม, A, z3 |2 [0 E0 P$ _- ]
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ . f1 H8 C5 D/ t
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม* r: L! p  c% C  u
) H" R1 b+ Z0 u9 y, V, Z
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ7 |1 Y5 Q4 L* C

0 h; W: j. c  j  Y6 s0 Qความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม% e9 \6 }7 l: x3 `
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
( @# \: d3 G+ ~8 o! Nการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
3 W7 n) X6 M9 H" S5 B# P4 X3 ~
/ @, Y: N" e9 L5 ^8 S7 a$ P๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
, F& A6 k! }% K/ V" D5 |: W  ]  {. y) I" A: Q3 ^4 `- U
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
8 W- P" x! }8 k๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
7 x) G( Z! t1 r# [* m3 [๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
: C8 i2 U" K+ F3 v5 G- {4 l: [0 a๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
  S  Y) K3 M; |. \& a, j๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล
9 l& O; Q2 N. d, O- H7 l) Q2 o# t
5 M3 {. r8 h; w# f# x4 Z# ?อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง: m  {- ^- F+ L: n. J0 Z' h  G
- D5 J: W9 ?& R$ J; f; z
อุดมการณ์ ๔. l0 n4 x- Y/ @  w
๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
( D6 F! F$ o9 v- H. y2 ~5 O; N" G๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
5 G. [/ }1 a4 G* @2 y๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ" d" e  N% L. D( H
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
( O* P! `+ u. h% r( |: o, H+ R' e
% N6 s, g. ^! |7 H5 ?วิธีการ ๖! B+ |' t  N, a1 `& \7 I
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร& [# x) N: U8 A# r8 c
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
8 i' B8 f$ E$ ]+ X! f๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม' q" h" G- B7 N. u  {
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
3 O6 C* Z: u7 ]; T5 _๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
6 B& T3 r7 a! Q/ ^( H' c๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
2 `, J* w1 ~/ L0 d3 m" t! rภาพที่ดี
0 i# a. v2 h  Y9 ^$ X, Q! j* }) G2 p! f6 V- D4 i
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php) E4 S: e. U" L5 G! t
+ b8 n' ?: t8 X9 R4 A
ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/