วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
  v- ]$ k' _( K' q( O& I  d4 n5 N0 G' p, F

  v7 T0 E6 s( |$ r# o6 H
3 u% `; H& i; d2 x# ^ความหมายวันมาฆบูชา
1 X* `3 e, ]5 }: e9 ~, zวันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์/ N7 w: S. w/ n6 s4 Q* g" q  g
/ Q; T4 `5 S4 N& w2 y  p. a6 w, b
ความสำคัญวันมาฆบูชา
. G0 h# G8 d5 p& Aวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
  Y2 D" X! u. w& z: _' V7 C. S$ f8 ^! M5 p
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
3 d: Y, L$ ^0 g9 j$ W$ A5 r$ R+ F6 A! y
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
8 {3 N& Q+ Y2 @& H2 s9 }. v6 o
& n. U. _6 g; q3 Q/ d. kประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
5 l3 ?, F4 k/ p2 j2 N๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
1 |2 k, {6 ?6 M
( G1 n2 {+ T% ~$ ?- w8 C" v๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
8 [# Z3 O9 L. Y, R5 I% i; e$ [8 B( z! W
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ( y7 d7 ~# E0 j6 M% M- I1 t0 D
% G  L9 l3 d6 `- F. y1 C
"จาตุร" แปลว่า ๔ 3 _5 `5 `! x& f3 H' Y
"องค์" แปลว่า ส่วน
& ^+ ^2 t- y, K- d2 L4 s"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม * ?( }4 B: f% ]* k
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
7 g/ T& z2 @9 `- H% o
: Z* y4 r! |/ m8 \5 i; B$ D1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
+ A9 M, U8 y; d/ w5 v# `' r" ~0 S* X4 `
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
* m2 [' ~2 A. G# X7 {6 m9 G; c5 V: `# G: G
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
% n7 H; X& M- p6 m0 j" i- d3 w( s0 s# Q
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ9 O% c/ w4 U( G6 ]( M& ^
8 \# E8 p% {1 J9 g8 w) C6 K, v
ประวัติวันมาฆบูชา$ \) o% u4 X& r+ \2 Y
; B  R& b& z$ N7 n
มูลเหตุ, s  Z/ `$ k5 z
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
- X) c4 n& L# y. {7 h" O! C, x  J+ T/ |7 ]5 u# U$ C  I% [1 h2 K5 d
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
$ N: y! d, [2 G7 m+ |* e6 H* M* |/ k0 \' u# z' t* I! J: ?
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก- U5 C0 }: z; U# [! e, @. `
- a1 o* t& R2 G1 R# ]7 [( q
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย3 Y7 w9 X1 A) Y2 m0 s) _9 U' I
$ N. w, s4 W2 p9 @; P5 e7 @; ?
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
7 U/ h& S  p& W  R7 O' v
$ H+ O1 t. v) J6 n, x1 _กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน& _# w) m# {2 w' r. J3 `
5 B/ U1 _+ b6 d: C% {

  h* {& w, W+ f* {% ?% j2 w! }" S; L+ c
โอวาทปาฏิโมกข์
5 D+ ~8 l% r0 F/ c& e# t# Lหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
. m  n+ K! x% d6 k+ i% T: ~* r
0 ?: M4 o1 P/ N+ mกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
6 G9 ^  G1 m9 r  h. x& p! [+ S' K" ]; W. Z! \& A+ O
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา, l9 r& q- E5 T4 l
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ1 g; o8 _. r2 b" n% W* Z+ J4 L* j
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา
  ^4 q3 d; l6 w: aนิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
& G4 ?, `' W( y- E$ ~5 g' i9 r6 Pน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี" f* A6 U3 E* o$ D* j% P5 I4 r% I
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ, L' @- P0 d" p9 Z
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
5 ]7 _$ d9 v( T7 _3 D  pมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
7 x8 n( N) Q. C+ A* Qอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ0 \2 q) A. N: E, l3 \  h8 R

& s5 W; @7 b. H4 H# Xแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน* w8 ?. u9 p+ M# D

. U/ V) i5 ?( g4 q0 A% a2 L5 [อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
9 @! t/ r1 X1 ]$ y. [) |
# j( I5 P  Y( Z8 |& ^: i/ }หลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส  Q3 v/ i- e6 \! X
0 n) z# J$ \7 i) q8 ?9 e) ^
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
: d0 t3 s& E" D4 Z4 }5 P5 ~& s
3 h$ o$ K/ ]) z" x$ Tพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด9 g1 b. k/ t/ Q% I/ _  v6 A

! K3 h# [9 W9 I8 @( o, iภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
, S1 h* p  X- n) l. e6 u! \) N! B& e& M
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
  A( }/ h( Y& Z- `, v
* Z. P4 m* U6 Z- [* `5 P  Pวัดเวฬุวันมหาวิหาร9 m: G1 g/ m$ q$ i) V
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ; [* k, h# _4 E7 G( P6 _1 n
( @: \, ]3 b! `" [6 Q) g0 R8 G1 o
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)9 y4 X6 ?) l9 X

+ e% N5 C: R# n+ ~+ y% t- |' K% H- _& F
0 G4 h" P/ l8 h
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
3 d. }- R: B, ^7 R' t) i* W) |( Cเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
3 Y6 x8 H8 A0 `. R
* m2 a( k1 r0 f8 @6 Kสถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
2 m; c* c) v/ v5 R* O
1 a8 U0 ^$ J6 M- R9 T7 [0 `พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน6 I0 D# D% G: c& p
& d6 k5 \" B4 p/ s( n2 J* s
วันมาฆบูชา
" V3 N! G- z! U/ P9 E5 w2 m8 p- ?0 h, s/ K. m9 H
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน. Z, v' ?$ l  Y3 ~: ~4 x
หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม. R8 p, c# p9 J

: @" J# X; B3 a& O/ F* nชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี& W/ O8 O4 E& r/ S' j

- F1 r; H: c7 _1 tแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
* _) A( Q0 E! p, `: H8 x, u7 t- z
3 q0 {' b+ ]  c2 W$ |% [+ y! M9 o: ~เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
( i( h; s2 U& x
0 g1 l1 O. ?8 ^9 Rได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา
$ M! S* J  Q) U1 \$ [
# d8 r: }/ O- g; m9 a$ s( V' _. Sโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
3 z4 X) h/ c6 _2 T' j: ~; {- o! T7 E& K
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด; H# ^/ ]) D" |1 h/ @0 M
* b( Q+ A* j$ ]. W* e
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี# s- p! b% u/ i- b
) w1 [7 m5 }$ P/ S) i
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก* `" b% X( q- g7 K$ }
( y  f" i! h. y5 d; ^1 G+ O4 m
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)7 }3 Y* \1 k9 ~3 ~! z

3 w8 J; `9 C. t- u# aจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
% {2 E$ x; ?$ ^% w* wปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม3 r  V- b2 i/ F6 d3 K/ n% G  K7 O3 q2 p

, l8 M0 J5 D% h5 x$ tไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
- U+ C5 K0 I+ G; K2 k
3 A8 B$ E! K) ]  C' Wๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
( O8 f! \" Q( Y& _3 r; I& @
- z! e$ q! @7 Y/ K4 K0 fจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)( C2 g- j  r0 x% A: W+ o
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง/ J) P* x( f0 s0 c* ^

* k0 ^5 B0 f# x. D. I' Oจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ" t4 p0 I5 f2 P1 a' c* ^. ~# e
3 l7 |) m6 t# B- s
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
3 j8 _( ?; Q+ N; ^1 i1 F" C1 Z- O  m
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
: c6 i5 G. k8 N* f& S+ m" W) F& X1 \: w0 O
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
) u5 O2 {. G& @0 k, L, U6 g" b1 H% L2 G$ f( q. i' |2 N( d
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
% d- B0 {$ u* h4 v7 E8 I
8 |' ?' x% P" ?% c6 _จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
( E# ^* u! p1 q1 v
: Z7 o0 R: y, T' G5 s. Mโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)& p! B: Z7 n- @2 q7 J# c: h) X# I

- \$ q% `4 A! ~( k* K: i4 rกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา; V/ ^% A: v/ D# U" ]2 F2 C
2 l, y" [" C5 P# ^6 ]' x
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี5 S$ q0 ~3 b3 f* H9 ]2 W
, B; z7 T% {8 H- w) k
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ : F- S& M5 m: {0 ^1 C& x) w

) H) s/ z% h& S6 {- \) C' m- ]แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
, ~/ d, G6 ?* Y& {& U
7 W1 E7 z$ X0 k7 e4 vขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย
  w5 F8 {9 V2 L$ s, [: L. e$ }5 S1 i- |; v: ]

( [' ~8 K! H3 N/ }* R$ Q8 m
0 s$ S7 J  I0 H: q! L3 c: @) Eการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย3 u* m* n7 U- P1 p, l
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่2 W' m  U; w; Q- j( K5 p
( a& I% e* V# @0 w4 I
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า. T- k1 n% E/ [4 e6 ^  U3 J; F
5 Y7 ^7 _1 g; b, J1 F
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
/ U$ n+ s& L+ \# p
6 e9 S: S% g: M, D( ^: Nเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน1 g( K5 W1 O- y5 K
1 G7 D6 P1 Y; u( y; a& F7 ?* z
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด0 g; R# C: M. ~/ u, Q
3 h6 ^( y  `, V8 _
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
  G8 ]6 X! P$ F๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ- P. d- e$ V$ K5 m
9 h) ^6 i, O' k( A3 ?: S
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ. ^0 q* ^  Q. B* \( y! Q
! d: ^. b# H" h8 e/ \
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี% _5 g9 z$ _$ Q0 |6 o. d' ?
3 ?  z8 m2 K% w: i8 c: m
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
+ T) L3 h( ?* N' ]& B
8 p) |' K5 Q* B8 I5 `. S9 Jอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔9 {% N. v6 B5 @% K3 H
3 {7 o% p' H% ~; Z' o/ Y

4 L6 i2 `( ^* }! ?6 u0 A5 ~% ^2 d, Y0 W
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
2 f4 i5 G, B! Z1 `# pหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย " x" I% H) b/ h" i5 V0 ?

* t/ [- c5 r" Zหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้9 D: r: f7 G# h7 s1 C* T6 L7 J! D# g

2 S: K% ~) g# C4 J& C" I0 kหลักการ ๓: b' \4 V, \$ c% W. o
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น6 X3 k: D# d7 |" i. c
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
/ `% |7 W# k' xความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
: }5 [( p" I( a3 Tความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
3 x; a# B6 o5 L" o" D3 j% E) e9 J; i' l( h0 `
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ4 f( Z+ N& X/ U. t* p& @
+ b. V/ u- N% r' M' r  L$ Z3 ?
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
; W; Q: u5 U, H0 d$ Z% kการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ& M& l. o1 J" h1 \; c/ x9 Y; ~( \
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
2 c; L" m! r. ]: M, T) }5 J$ w' W& e( c
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่) Q7 P0 w1 n$ |$ x9 d
1 L1 K8 K1 n1 D3 A
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)' G; Q0 j9 _  E# K, ?1 o
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
2 W4 [7 T( P: `4 x) N6 d; T/ q๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)2 [( k# R* M- z. w  ?5 w/ X
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ2 ^8 A5 g. F) i, N* ~. c7 ?1 L2 h
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล   v# q' l% K& v6 z/ D5 R/ t

2 w4 P! K$ I+ [' l  W2 kอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง( r) Z# o6 x7 N2 _% J0 K& c

2 T& G$ C' N; |* y- gอุดมการณ์ ๔
; ~1 }* l7 k8 u" h" `* U0 g๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ( R: ]$ x7 F9 I4 h$ ]
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
! R% L; f9 d9 ~+ I7 W* V๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ0 G" |; L) Y- X* ?# l+ J
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘! }/ r- T4 l. H

4 b: C& G$ f0 K7 I2 F6 Z. tวิธีการ ๖$ \+ n, w8 Y3 E/ U% O
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
, A# u; Q) l' x$ I, _8 I: |๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
4 f9 }* l( F2 Z$ S๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
: z% r: R1 m) B% H, V1 ^. G( {/ ]๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ2 J# A7 M0 A) w7 ~1 ]* ^
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม* ]) l  P% m+ X5 o) f+ n' v0 _; i
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ$ [/ R$ @% f7 B. L4 L* W: o
ภาพที่ดี; U- I+ ]& N1 X

8 r# b' Y3 ]3 m/ H: |ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
6 W/ |8 t/ ?* G& V3 M
+ ?9 `" W0 V& `1 y+ [% jที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/