วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา2 v% `' Q$ D0 w. F- l: h& P$ w
% {- Q0 u+ p0 e2 L4 k4 {8 p

# f2 V9 a0 D" B+ t; k1 e, ?# w0 t, D8 A
ความหมายวันมาฆบูชา
, _% Q- e# z: m4 q% {# l  a* |: q# |วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
3 l  S- ~' J! v# f
" j) G3 T# n- e& Eความสำคัญวันมาฆบูชา
! y) |0 C* D' w4 M& ?8 uวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
' S" r/ ^! z. [0 @/ h: U" a) ?: N0 P+ z$ F; G9 H1 L  l+ z
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
. U! G! F# ~6 z, |) f) y
4 P, X* x, W3 v# G% o$ Iความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
3 G8 }$ ?- L, P/ R) A" [. ]& a: f) n
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
, D- W4 X/ e: C8 x0 f๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
" Q' V" m( F/ t  C, b$ ?
3 e  t- j5 c) m; _5 @9 M* A, y7 y; y๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
" F) ]$ l- Y; e) n+ d! Y+ E4 @
3 n/ t, B+ e, f% `  {! Iคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ& k/ j' |: S/ A! d% \7 i
* l, v- g7 v( m& r/ f4 v- p/ w) G3 i
"จาตุร" แปลว่า ๔ 8 `$ U& j3 j4 q* u
"องค์" แปลว่า ส่วน : ^# k. e0 O9 Y7 v
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม ! \* h* x  O+ c0 K! d' u" ?
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
- D0 h! M+ e: n/ O3 t/ ?- _! Q$ @4 w: R+ X( D0 i
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
3 ?/ g1 C1 p/ w! _$ b3 B* U# {- L5 G1 Z7 O0 T( I! x! T
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
* `  h% A. F! ]/ m* Q* t5 s
: t6 J! a/ d8 o6 z3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์  f8 M  x" x* x" F7 I

1 G) l( J/ G/ e2 J4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
) V  U2 t6 T2 X9 J3 {1 [& {) p% i% q, Q& x2 \
ประวัติวันมาฆบูชา
8 q0 @' _# h1 [) i( L& ?- o9 b& T) `3 @) r" X7 `. P( v  X
มูลเหตุ
# t) V4 p+ `# L$ x: ?( ^หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ 1 ~& e& R3 B4 @0 ?, _
  P9 ?# [" l1 }+ l. O6 n! R$ n
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา- p, f; X5 c1 m/ o

6 J: V; }: s! M7 A% mพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
7 T2 q( c3 H8 J  I
  k, V* x( `  v* L/ @9 zพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย" S! \. h- R1 O3 L

4 d. q# j" @2 _( v) ]8 V9 m; w0 ^มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว, T& [6 c" ^7 Z. }

" }/ e2 ?' U  o5 u7 H4 d# tกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
- b; E7 c# L' D5 b) D) c: n( a4 V
  U7 C* i* _  ^9 q# B2 Y! T2 ?* n* D1 V0 R3 M! I; x' w! E7 L. v  O

1 d$ J# {) ~5 q% G- nโอวาทปาฏิโมกข์
* n' E: i/ y# N7 vหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก# T% m. v. e3 o5 ?$ W
0 }% \) o1 @% d! `% q  k
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
4 c) R# `: B' Q0 }9 F9 {5 {3 Z2 _+ }! n* P
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา, }- D7 v" U6 ^8 v4 U+ R
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ" j3 F: X( d& L! W* A# Y% c; H
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา! j  ~5 d3 s! o" K/ h4 }6 b
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา( e% ?4 l8 `/ _4 S
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี3 w9 I7 c+ c- q  Z* }6 [
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ0 l) v' A* H6 k1 t$ f7 c/ ?
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร! t7 y; O1 J! T
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ/ W& o! N8 s) J
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ8 J4 F. O- A' G) p

, j0 Q8 G/ j! }; L+ d6 Cแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
2 O  U0 C" e+ R- f& ^& A3 E' }
  T1 ]' n/ L7 |/ [+ ?อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
% q" e. G$ v  D' j, V* W
7 S1 R9 G% |/ M3 Q8 ?4 K8 q6 Rหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส$ e0 A9 c% I- r7 y6 `
+ z6 Z- m% k" v' z) ?( G1 T4 c
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
$ |7 k# V' l8 s9 f2 n/ s: t8 w
- ]% [+ N& t; T2 wพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
$ s6 {# O/ ?/ }) b7 u8 ~! j4 l" l# C, F
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง/ [4 K6 d, s' M. v; [
: C/ O# v2 @* x# i! ^, D# j
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน3 Y$ A) {4 d/ w7 q+ j& L& H

9 I, W4 R! m$ W: s5 V2 O6 Rวัดเวฬุวันมหาวิหาร) ?' k# }; K: H5 I
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
+ h" ~5 o! d2 L! p) t  t. o3 U# q
7 |$ e% V, V# R+ \) b: Fพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
  `; g* u1 ]; V# s7 H
0 j3 h3 ]. A. k5 ^
# _; {3 G8 }9 k) j
+ d( d8 s+ t$ c0 r/ g* Yวัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
* F7 B" P/ K# r6 U7 q$ nเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่+ I, v2 o: b8 _* M; K# E8 Y; m
6 [  i! g; k- f# E
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น# @5 M8 w' @3 a1 x% _* d

' V& `& {! o" i, \7 H4 s) Rพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
) n; S- [/ i" _4 R1 n3 P
: e/ j9 @( E5 g+ w! Cวันมาฆบูชา9 q+ u, H8 S2 ]& C
% m! D, j+ N( v2 U, Z) |  y
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
' H) s% }9 @  e% I4 L/ [หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม8 u5 \' j+ F  ?" o
% B. W2 |2 L7 _+ t
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี2 m: t, Z+ ^6 A
/ N2 N9 n( }3 r3 d: I! P. y0 B
แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
/ @8 K8 C/ Q9 @( s# c3 e
) U* F- i4 E- `$ l& s# lเวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
7 ^% R5 O- ]( W; U& _' A+ [1 _" O( @" E7 L: N' K; |4 G( C
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา0 M0 N0 O7 c& y! j, r( `

8 `# R9 ^( P2 kโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
8 l, Y! R' i. t: ]8 f& I. O
' b3 B: m$ D* Aในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
3 b/ v/ F: K* ~* p7 v9 t- \  T7 T8 P% X
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
2 S9 O: k* K) a' B
6 {5 I1 |. i, f2 Q3 v7 {2 ]5 b* eกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
0 L. R/ {. K- g; A  c1 h( ?! _) B) O, |, c6 }* i4 j
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
! b- O8 S4 H& @% W8 m& y4 R3 |" ^
6 a" t" C) a9 Q! v) D; Iจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
$ F# N! A( y- |, x7 R% Pปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม0 g, _# ^4 `. z. Q4 W1 c0 `
- ~) I* k% u* D& p/ h- ~4 p; s1 e9 J
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก ) B# T! M5 ]& x. s; O) X

) M. w7 t  w% X0 w) F. iๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
% _% w0 x+ N7 u0 k/ w: T
: k+ d# r/ [3 |7 Tจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)3 C! O3 R* \* P7 Q5 S# [1 y
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
4 L6 d+ Q3 Z: {) j" u) l4 g7 _, D! k1 i2 G( P2 Q( U5 X* R
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ; |! l, m' Q& F3 A7 S
2 c8 o; i6 Y' r2 E$ Q. N
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด0 E/ ~4 r; y/ Z( v8 @$ j& R% Z! E
- g; z! G1 e: w/ ~8 _# V- R
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ$ ]  s# O9 j" g1 o5 c. n' J, O0 L' o# x
' z6 Z0 o( x; H! Y# u4 b
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ6 y7 M/ m; o0 n. ^, q6 g# ~

5 V' X8 t; P& tกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
% ^. A6 q$ N4 ~" q. g7 H' r" U
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
0 T/ h; Z# N$ S  t
7 z! i! o# G1 S9 K' d/ Sโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
$ K  `3 q3 X% ^  d
& c2 n5 ~! P/ Fกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา( n. Q1 @" j* y$ U( `3 Q3 n
' d& d! O. U: v* y. u  I
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
+ ^! Z3 M& f9 b' I2 _9 i( o$ P# t. b5 {/ i( C; I# \5 d
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ : C" @6 u2 z: a0 T; ~/ \$ J

- C$ W3 @. }% }แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี- ]+ g7 L7 ?; A6 s9 V; o# N4 u
  l! ^% }* `$ H/ P# |$ }8 e* L
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย5 G# ^- o2 [8 x
# t8 B, D% }2 a
9 e  |% N) g+ x) J! v

+ i2 V- h+ f! Zการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย, M+ W% f4 G3 s" c
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่9 x* N6 G; u6 h( @* r/ q9 G
  }. u, Q  o( v; S4 W$ j5 N
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
& F3 J2 x9 E! U: F7 @5 k4 Q! l
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
* \! w2 t  |- Y4 E" Z& ~7 ^( |- C* _( b" b" {( h  c8 a
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
  q! {. {% [/ S5 d- C
( n; l/ d* A1 t) e: s$ iในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด7 ?* S0 G9 f2 C2 l

  U& T: Q* ?+ pมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์6 a, Y/ ~2 M9 S% l4 i
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
: [* y1 A4 K# \8 Z. x$ S: h! a) `: M! R
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
+ l) D9 l7 V! w5 w! z* r' q. F: w$ N; W3 N& P8 V+ f/ J
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี& ?6 u+ D8 o8 `8 ^- l. q' p

8 |5 s, @" j" Y7 a5 ~: [2 bในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
8 q; C6 z# u* S! B& `, y
+ c" |  s) N$ b+ ~) \$ x/ Qอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
8 \- j8 j/ f- [6 J+ o  U! F& F' q
, ~2 W. F3 |& A% ?
. w# h$ |: f% g' s! c- l$ n( |# ~& a" H% P
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
2 ^  ~9 X- X5 I. h3 w: {$ T& a' J, b1 |9 Sหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย $ k" p$ _2 m1 A

( S. @$ u8 ?) C+ F& W3 `หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้) P' p5 M! u7 y0 X6 T  ^! `+ s
8 g8 N" c0 O  e% R* D" q* P2 J- b
หลักการ ๓  C2 [/ |1 k, w8 K- t6 L$ G. n) V
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
! m6 a' P& I0 ~+ o% T/ r3 _ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
8 \( g" x- ^7 B/ H3 y2 @ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ - i4 @7 C! K  s
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม5 x3 S5 W8 G8 S9 n* _* Q/ F

8 J: |) s) o" L+ X9 e% q! @๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ( t% A$ y, L0 X7 F- z
0 s6 J  p- L7 ]. T
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม, k. S: p$ t. A% Z- a" K; m
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ" J/ z, k! \7 H1 V2 v
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว8 L: h: A2 J: Q4 ?7 P0 ?6 p) {& i: j
) z1 H$ v+ |7 e7 E/ u: P
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่4 W' y# {; A2 K% l: g0 P  K

( M7 m( J) g& y* ?8 i๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
* m" t7 c% X4 E+ G! ^/ L2 x7 D๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)/ ~* {  a4 ]& _
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
* f; I' i* h$ H% S! n! I๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ2 j( j9 g( @1 v8 c
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 2 E; c7 }8 J( c. X2 c( K/ @
0 }% x6 v) ?/ \, e% A! {
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
4 Y( ^0 M( [. u: g& L5 k, U; C' R1 X4 ?+ I
อุดมการณ์ ๔
8 X" h# v+ H* @( ]( E( y4 r๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
# V3 o( l/ n, p. ~% e& b) o; L- L๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น1 m/ Q6 {0 j: ?! [: H2 f
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ% O9 @8 i, I, X  ?4 e6 u5 S8 }$ I0 z
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
0 L, w& P$ _5 R1 ^* Z" |  {1 p& v9 i
วิธีการ ๖
$ I2 X, ^: m: c0 E9 V๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร8 U; ?% P) {, g( W
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
2 r  }' F. a  f0 u" p0 u3 z: `) ?' m๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
  z9 K& z9 ?3 W6 v( R4 Y! ^& b0 O๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
" v0 Y* V8 @+ _) k๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
, I: W+ F+ l/ k' g: R, O6 T๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ* o6 C0 X- D# }; w/ W
ภาพที่ดี) h3 b3 ]" \# ?1 E! s0 j' q
* M/ B  P4 b% \
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php+ L; P; B% q0 K0 T3 r+ h

2 i% D" N4 g* b( B& f% d; l  Vที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/