วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
" c( W" G) [" ^7 F5 T: N
: D* w, n$ g, H7 L! J" k: i, m& Z! I+ f. M& d* r  }
  |$ b. l1 Z4 x! A$ h
ความหมายวันมาฆบูชา* l" L3 N* O1 U+ E4 u
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
- h- ]9 ^$ n0 u2 \
, ], Q( y6 h1 B1 P1 [& l0 O. rความสำคัญวันมาฆบูชา
. \+ R/ Q5 k& N5 z; i7 Sวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์! h% J6 z+ t, G; M6 T; w

( \/ D% S% N% Z; w* ]+ {9 vผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ2 g% a+ ?: k+ G  |  G0 d2 }7 P
2 u7 s5 _3 |5 ?# L. f
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส% _9 o" ]: t! g5 t/ k0 {
8 |6 \2 _# v+ |- v
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
# m6 p1 h3 C. P# k, F- W/ \๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
( k: t. m$ t7 B* p; T' l6 F/ w" M/ r* f, R" o
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต! e% L& J, q9 p" Y8 q- e6 i
0 w$ t; x9 ]6 X# U, ~" D7 b7 r
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ4 q! M% N- D7 ^) t" Z3 p" p

+ f9 r  l; }3 K, H  ]  g$ _"จาตุร" แปลว่า ๔
3 G5 O  c" Z' `7 B"องค์" แปลว่า ส่วน
4 F3 x; N* z- D. ]6 P"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม
; c" _& V2 M- ^2 [4 A& X0 Jฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
, H' R- l2 H$ `3 Z6 P1 K) j
6 n  T& A9 o- I& k9 u9 @! g1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
0 d: b; s0 L9 w- G; U/ v( J+ k8 ^, @/ O8 M: }- w5 X
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น1 F/ _6 y/ D; K3 ~' w
7 p+ q! H7 i. f$ N
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
' c. j' N0 T) A. ?4 m
5 E# {- O& T. }$ {4 v4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ8 w  o' K4 w  ?3 h8 k; r, o5 g# p

& r: f1 z- U0 ]6 }' |5 j! S- xประวัติวันมาฆบูชา
, ^3 j; E! N0 i$ `
# j" q3 ]9 G2 m+ c7 y9 Uมูลเหตุ
7 {( U) \0 \/ Oหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
* M4 W: d5 l2 Q6 f5 Q! d( ?5 D( k% O8 C9 Y7 E% i
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา) \8 S+ a! r- [( t

, G3 Z. y' I/ `+ Z* C* oพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
2 s1 H* ^4 T* H
+ v. l% |4 V; k% U7 D+ Xพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย+ S3 X# T* Y* P+ Z0 @3 J: _  \

. z4 c; m4 ]$ i% oมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
' c9 ?0 q. X! C0 V7 X+ x$ @+ ]/ Q' Q( l# j+ o6 L" `: w& g" D
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน. k8 X7 y* b/ V7 n* M! R

4 |& ^) d( F* b; b( W' [
) J$ z" a* Z% y4 L' n& B" i' C& u. R, t
โอวาทปาฏิโมกข์
% c) a2 T$ j# o& @หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก6 x8 b+ s3 I5 F8 I2 P) `4 |0 Z; }

5 E# ?, I' ~; \8 ~; R' g* Pกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน), V0 [0 h  j( K# e8 \

) l* l3 l$ @% o+ r' ?! k( K- P. \สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา9 h: h, v( j' H* m( H
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ. ~6 E: J1 h0 @; l+ u/ I
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา& D7 Z# S# `3 i3 T; e8 m8 ]& }
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
9 Y( d# ~/ ^' K& y8 }' H. Z& o: vน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
# Q2 L7 ]0 r% ~  ^สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
  w+ E# f" m# {& M; Eอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร$ \; T7 d! E& m) Q5 r9 B
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
' `7 V* T' V# a, N# m2 Lอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ- O0 M) B. c0 Y) o  ~

# \2 y2 \+ B3 ^; Q: Oแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน1 C; j6 a8 E) n4 T" \( d+ u) J: k9 G6 b
9 h  `( @2 A. f& W
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
1 p( w0 ?( v+ p, W3 z* a
3 C& i* g) w# C& |# Bหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
9 y1 K+ Z" @2 A6 q1 j8 A& w, m8 z# t) p1 q/ g
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
6 r- G" r$ B% Q/ `4 s. d+ g+ ]# z! q: `/ \
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
/ B2 G+ {) N/ r
; U. h9 E& C% V- j, l  ^& Uภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
" |1 L  c' c5 w3 j; g; P# \% D$ E* X: B/ G& g1 b6 j- t& W
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
7 P: O* T+ k$ r; b! T: Q! X/ ?8 Q, _, v# t# S" K- Q# e+ o0 }
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
5 E! O& u  y5 W, `6 P) H& E"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
# V) J/ Z% R9 J2 K5 a% f. {  l6 Q1 u2 m; m: H5 w$ w1 Z2 h
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
# l: t: x& P0 k% t# ~1 J' L* t
5 T5 l7 J( {% w7 O* Z& q- a# r5 A9 i5 n* p
& {% L8 m0 G" g+ z/ M
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
8 R) L( [  B; ?2 M' i2 xเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
: a( `( {( m7 Q+ Z3 D* [( J2 n1 X1 J4 K; ?/ S/ ^1 P
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
9 q; E! A, f! Q7 |& W0 j2 W- [% _' N/ f/ Z' v8 ]
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน. f7 j0 D2 R( w8 S' Z, ^

! y0 A/ G1 m1 J6 ?" W! ^วันมาฆบูชา3 o; Y4 P2 m' ?- d& ]( E/ |
( \$ Q# I, s6 c
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน" {. N; Z% A2 D! i* o7 |
หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
( C3 }8 l/ }: j" G. P, k  u  s: x  E. @- O, y! m0 ~
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
0 T+ q  _- M! f5 n. l. k0 E: W4 U) A
แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง2 |7 J4 L2 _8 c" L  V3 M. G
6 g1 j4 O# k2 p
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
( O% E! y4 L: M& S# F) _
) q+ R. q. e1 wได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา* f, O: C2 P- J# z; q
  ^  \7 ?9 M1 K& l2 d( j. C
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่, _2 Q. S0 ?* K+ v2 n  U$ ?4 _- H  K

/ S1 z/ h# c0 Mในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
' a# m8 e+ `( I9 O3 q) G3 G3 u; g% S7 n% K
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
* E4 {# g; Q3 V+ m: j+ ]; y7 ]  B+ h/ @* ^
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
! t3 j0 Q3 k& O3 W0 {1 Z
/ F) Q8 Y* k, t) }6 U2 q/ tโบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)* O7 O/ x  F( e2 f
/ q6 [6 D2 b+ }8 ~
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน. b5 ]: W9 I( w
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
8 ^; I  G$ K/ n8 _
: y+ |" ]4 o, X1 P' [: l6 g1 Bไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก ; V  E5 y' ^8 K" _/ p- |# D
, ^8 a  i, d% t# v
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
; Z2 Q3 J4 O( n. j. M4 Y* q2 w
" @4 V" E) |1 P! n  m1 @4 U& Sจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
( Q9 K& Z. A" E- Qถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง1 f9 U' g" e/ G# Y1 p  F
/ S. T8 F1 e8 G9 k( s  ^, V
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
* L- n/ h& y, m$ d" C% X: P0 e. b
- B5 l( G; V+ z- P: dเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด1 v$ Z$ l/ U! I0 i3 n
1 z6 J2 i9 h  J# e
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
2 [9 B: n2 W( K# d& v- x* c& l; l' f9 F# [3 g
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
# t1 S$ W. ^% ^; a2 K# W8 m% G- Z) `/ z) n/ Z
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน( `/ H: s; A( @; D% I; }0 I9 Z
- I" a8 y9 Z* n7 o
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง. n8 O/ l: e! _$ m3 Q% P" x/ m$ C
6 O% y, t3 _8 K7 N+ G& q- h: o
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)& H4 Z% m1 E% i% p+ v- u) A
1 L, M8 t, y2 j5 K" Y: y
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
3 G+ O; W3 J. t' G* p! {# I$ q  v+ g) g; c
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี* o8 V% R6 p& `
( x/ C* z1 R6 t. {9 T6 |  \$ C/ l
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ " ^1 C3 W- P; b2 x$ d; z% @
6 {! }& ]( r1 F4 Q. L5 n
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
9 X' {9 a  y( n
* {4 E- k* \  p: H$ K6 K6 Hขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย8 E* Y( k  n% r

- r+ o, w; A2 y5 b6 L; }8 l0 y' s7 j* X

$ x( t- Q& a# {+ Y% ?การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย, @% |7 }3 t: a; {8 v# h/ Z
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่) H0 P; h" x: ?

/ F) u* R7 y+ o" d) Iได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
0 }/ L$ f, T" {+ n' g5 O% C7 J& n6 Q+ i7 e$ t
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้3 i& p! ?5 f7 |2 `) x* a
/ }* n" j1 N; ?* _& A5 R
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
& I3 x& }, z6 Y4 {( S0 z: r
: `% ^5 \+ f9 `# v  B* _ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด( v' f' V" u3 F; a/ ~+ K

% v) m* Q" m7 bมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
, i0 f7 v, v0 k๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ7 z+ ^# d$ Y- h% T' [( ?( g  m

! C1 Y% _, M) j; gจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
/ J* l1 V0 M; h- e# P! l" b3 s* N8 Y
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
0 |5 H  e8 q" a' Z1 M; V. a$ [6 h
1 Q- q! h* c* Zในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
! Y# m7 u9 W) ]$ R* G, e
% H$ N9 r4 ?$ c3 M7 F4 sอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
6 S3 ?. J. O6 w  [0 c8 s2 q2 ~& U
6 P( _- G5 y6 d# x( V5 f8 c
; Z$ p, X, R: s! h" @5 i1 N
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ- D" B3 B( [; Y7 M+ k) ]9 S
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย ! B  ~% Q( o7 {" o6 I9 [; H

# r; i/ O# w# }0 r) U& I$ t9 dหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้+ {  s; O4 [0 T* u+ o
7 ?( f1 E. w! q& C: h
หลักการ ๓
+ q9 }8 k/ N- X7 u% V) B๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
* Z- M' R0 k- B  O4 P# _ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
2 y  c! i; W3 a. H" [! c0 r+ Cความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ 2 t$ P/ [* `+ _' U$ e
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
1 O% S$ |. D: R9 Z! G6 K& f& e/ L/ K' L
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ& ~( B9 e6 J! X, e" |: l
: g0 I% ?) w! D, `( P2 T) J4 h5 B
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
! {6 A' v; A5 _& i9 Y! ^+ Hการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ; }) G  o% g( g1 w) }8 D3 q+ p
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว% `$ p: @* M& T! t$ Z

  j! y0 @8 t% U๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
3 I4 F4 @/ D# Q* T$ e* n" F  V/ ]% ~% D  c, @) j' A
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)& B# v( i* X" C6 A! J7 o
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)' f+ `9 a: Z' c0 `- A8 @
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ). r+ ], `' Y" v8 I' K
๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ0 m# u" e6 j) S9 x# x# q
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล
8 G- Z8 F& g1 z
4 z- Q, L& r6 N& [1 h7 Yอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง. Q" g4 P& w' x6 H0 H5 m4 h
2 }, R/ D; q& P
อุดมการณ์ ๔
! D, S7 {8 b! K  Q๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ# B6 W0 Y: a7 s, R
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
6 E, j5 {" l7 O9 {๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
# f8 Z4 I5 t+ L/ j๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
+ o# Q7 T7 l0 a: a1 q" S. M# s; y1 x8 B$ Z0 o( ^! F- K
วิธีการ ๖6 c7 G) p/ ^1 y' o
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร& r% D4 q0 _' [  g  ?: p
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น  a( V' D7 @* E$ I* i7 B
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
, m8 \% c0 P3 F  T4 p4 I๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ+ A' C9 X# d" i* q
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
+ V( ^2 }, d( c5 H4 Y% M1 D" ?๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
: v$ o: t  j) C5 D# \. Vภาพที่ดี! Z+ Z) c# c" Z, u. ^/ P4 F2 z

( v; U8 K8 m8 ~! Z1 l% x" @ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php! ?/ @" K; l; U( q: @! C, n

- M. n. t9 z- s9 @% ]5 uที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/