วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา3 u9 |5 W! D: F$ I

3 z( Z- I( `6 m0 G1 O! M' z& A8 c
8 }! U& S* K1 @+ K6 O# J( r% `. b/ R
ความหมายวันมาฆบูชา& {- k0 e/ S( \& G/ L3 O
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
2 i. Y! c" o6 {/ p$ I) W' ]# C, c# L! b2 u) {4 D' D; z1 v
ความสำคัญวันมาฆบูชา' L/ f& z. i( {7 \" I
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
( [' n! i( T8 A7 |' b3 F$ ]( j; i+ B. S* q
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
  `4 F5 V& q0 N! [4 k" E' h
: Z1 Q4 p5 C7 Q9 c3 ]ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส# X8 f* X7 ~- m6 ?0 P# \- i. h+ o5 |

8 U3 S, o2 B; {- U: B; J% Lประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา7 Y& Q$ r' Q- Z. N0 J9 \3 K$ ]
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน
: N; F$ |! j. R" x3 P- q( b" k- R/ d) R' W1 M
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
# p" F* a9 l1 A+ I$ ]* V4 e* r% q! B% [" p
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ! j+ r3 h& `. ~" L; z9 W
& X  k- u2 E. Q! n. Q8 J8 G
"จาตุร" แปลว่า ๔
6 n+ M/ s( H0 g"องค์" แปลว่า ส่วน
2 q4 H) }) p( ~7 a0 q& L"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม 5 w- Q' w( W* K# G# F. e8 ~
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
+ `& b/ X$ ?: r; t  g% I2 V* ~/ g; u0 \* r
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
4 q, `+ o, X) e3 {. B* E1 Y" Q6 a, B4 o* R. A6 t
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น1 s. l9 ?2 i& g. b* X  Y1 d
, u- z' H4 }- ?+ C6 q
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
7 P+ U1 }, C+ T0 k8 O1 ]+ F% N; I$ }* D! d
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ+ q( L/ k$ X6 ?. n  V3 S% t5 Q* H. }: @

: Y  _/ Y' ?) S  G  k* Fประวัติวันมาฆบูชา7 l! a5 b( g  U$ m0 T$ j
2 r8 o. _1 m2 v
มูลเหตุ
, Y- L( A; r1 s$ Wหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
+ r5 L! ]9 r: S/ I& Z7 O+ M5 E  i. |% v- g
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
! x2 J) t5 o* S3 g# M: n- U9 D  c8 Q1 I& `# W1 s# m( l" ?
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
; v$ M: l1 L$ u1 j# z
. x" z! [  n: b" s# z7 ]พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย8 t+ w! u; z$ T. Z( l) _

) r- p+ h& Q* W4 U1 Eมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว; l2 t. N1 I$ Y" z' b# y9 l& T) Q

: u; R. ?: c. ]) i. Jกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน, t' u1 x) r9 Q$ o
' c2 n6 W5 r9 F" f8 A

; T8 W. Y7 v+ P: c' f' `& e' s
โอวาทปาฏิโมกข์ 2 ~4 ?) ~, T4 U) H- n; U. X
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
) ^! d4 C5 i3 J- u' X
7 s8 E  i- i4 m( W# S; @& B" tกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
) P( _0 x0 O# H3 [
) D: p$ S4 _. O8 @# ]+ T1 Q; zสพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
* g+ h/ S+ O) q* q5 ?สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
" _, ~& G% _4 Z9 M: `ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา  W6 O8 r# e7 w) L' i! u
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
5 l; @, N6 Y1 @" ^: |  ?น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
& a* Q& j( i% U/ r( H0 @' P# eสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
/ \2 c1 s1 V! mอนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร+ O- S, y: {4 t; e
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ7 s5 @9 A- k. h6 J4 R, M
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
) u$ K7 w& d  Y3 R! i$ @; V* U3 ]8 S9 ~( V( b
แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน; s) g) s5 A8 a+ P
# e. T- d; _, e, ?& p" y; F4 u
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
; C: H- @: F9 C% z* Y) |' c
, H1 L$ _6 g' l4 V4 W$ Sหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส( K' `' o& s: e8 A$ v8 G  n$ T9 j
) u4 M6 @8 U8 t& e  X
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)$ y4 g% d. O1 F4 b# j8 ~

# v; [& Q+ {5 f, ~/ Kพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด8 o- |4 s; ^  G# l! z' G" a9 Z+ M
$ ~( T5 w4 m3 f; I- y# r6 u
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง- a+ E4 N( ^9 M/ V- d0 \* {
) I. o9 ]8 q4 r, j
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน$ A) T. b. S7 e* s6 d: D

& L3 M# J, V9 sวัดเวฬุวันมหาวิหาร
$ x; d9 E$ n: V9 o1 t"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ. U1 ?3 ?4 y: q7 T) V0 d5 H& e& M
, y6 @0 l( x/ b3 \- d( h' s
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)0 y9 l8 D9 S8 u/ j; d$ y- w% r" r: S

: l& J% M! ]1 m' n& I
1 _9 q( E& E1 H: o
5 P1 ^1 R; ?- M1 {1 I5 ^6 U4 J9 ?วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
- |7 V) @; `9 z9 n& Z. ]  }% Eเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
/ a# ~/ h3 U' `+ k9 t4 e) k, x# \. I# d2 q) q4 k# P3 R. n& ~5 c# X7 }
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น6 k. g4 C6 y: k5 a; P

/ B8 `) @- ~1 Z" S' Zพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
$ c7 N6 v0 E- y- Z; ~( [
1 _' j/ P( T( O( t9 M6 |" Eวันมาฆบูชา
/ ]6 F3 D: e; }! Q6 ~$ ]
- Q1 s( _6 Z4 j/ Lวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
" Y3 m' h7 K# A1 f. ^$ E% Xหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม. l! D8 b8 b$ z# ~! Z5 {. O

! r: `' S6 R% N, n1 Z/ Mชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี" F3 j$ U9 E! @# Y% ~% t& q
2 N6 S5 t5 E3 c: F
แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
7 u$ |1 d# N- Y- d1 r7 n0 v- L8 k9 ^' W, @  `
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
% b4 F, x3 G; @8 ?1 A
9 d2 v$ ~/ e: B* @8 c6 J5 H4 `ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา- I1 a. r4 u3 G" t* u- M7 U

& K+ g; [- q; A# K7 H9 D. Hโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
+ _- Y% P% S1 K! |$ @  N
) k5 r2 Q8 z" P7 yในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
7 O0 D7 ^% i* B" Q; j" a. E
8 L1 u6 m9 g# l2 m0 cแต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี  L/ `6 t4 Y5 _& Z, B
4 k+ X" u. Y6 M5 J; R
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก+ K/ ?6 W8 J. m- u8 \
, v2 D  b# Z! u9 h8 f/ X' t
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)9 f6 s3 L1 [2 M( n/ W  D" F7 H

' I$ O1 H4 p* r/ A3 iจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
" y; H7 a4 ^2 }ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม8 [( C8 ~2 r8 }0 `

- |/ F2 M) v) f; kไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
  i( m$ x5 G% b) y- H6 I& q1 I" i; N, |; d  M
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
7 h" z. j4 s3 p: ?! C0 ~7 @4 Z8 q* g! P/ j% j$ I: P- w
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
2 @7 H5 ]: K) Rถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง, y0 }7 d4 K$ C0 _% O3 N
: C7 Q$ H5 L  z# ^1 w4 J  w
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
6 N9 c' o4 A5 L3 A% D5 e; p  m2 D
! K8 N3 y9 B: E3 P% |เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
1 R, h" s* X! s! z
2 Y% ~. q7 K1 S6 wในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
$ a- n8 D( z% R. U
0 a" Q  T' ?0 L2 K  M2 C: sเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
% u; f' W" g8 Q7 q  r1 p. {. m! W, E3 t
, u! d0 R+ z9 X% v  Y+ J) T( Sกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
$ O" f8 i8 a! o" V8 Z) E* ^4 S- T' m7 W, U" z% H6 P+ b
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
$ j3 W) L7 {/ `; N/ }6 Z% c  d- q
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
- t! t) w  Y: a. o
8 l5 y; h2 u, q! yกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา# {0 U& P6 A* f4 I* ?
. C4 S* P- p' _1 n) H
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี0 u9 J  q( m/ h+ o

! ?/ K6 x7 O2 Q2 `2 T$ s( Q6 @. M0 dเวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
) ?* y) F8 T& k4 s/ [9 v
* {) \1 x; j# @* _- Pแล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี! K/ w# f+ y, w) E# l) ]
7 D; o1 G. a- l7 v8 }
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย( a; P" F3 W4 G9 E
! f9 v! D) I9 s

6 ~0 d: r& q7 D
7 W, ~3 l3 u, f" C7 f- ?การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย( _! Z" d$ W. q5 [8 T
พิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
* k& ]) Q+ t4 I/ Y8 [6 G) ~& N
, U0 z* e2 e, B; s0 j1 A/ m0 ^" cได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า( t" `! E. s7 U. f7 f8 C, O% X
7 w) t! x! f$ M& {5 k, D8 f
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้' r9 f1 L, ]- Y1 ~

0 D8 _/ G7 h6 T3 p/ P8 s5 }เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
) @$ N7 W* s6 @* ]$ G6 A' ?- d
1 `' h$ i3 `3 |- Y& wในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
+ s$ v& y- n# e& n! [* U9 N' ]9 S5 Q/ D0 O/ L5 {& i
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
3 l0 b+ m8 \2 i๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
. f# Y0 f4 C4 E  H/ L) [" o
3 v+ \  V! {( {& ]) eจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ2 Y6 Z( ?2 I5 K4 G" O5 ]

0 h. A- D+ w: Hประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
7 i. {8 ]+ i, H/ t$ n' |. A8 x
" B: z6 ]- `1 X( {' mในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
1 U& t' ]: }+ f6 C) m* w! t3 e8 w! s& v! N. w
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔4 @- @5 |+ B! k* P. K# j6 e" M  H
0 A; u  G9 Y& b. p7 y

1 c+ c# K) Q! [  a9 _! ?) t9 n9 \8 `
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
6 @/ G1 Y/ v' [; C7 eหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย , Q2 Z) C. ?) d/ w2 G

+ z# {3 I% ^. ^หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้& @; o7 Z$ G4 b* Z9 o
' x0 V+ n. Y  ^, M6 v
หลักการ ๓& T6 t1 e2 U9 }- K
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น3 S. d) ~' X2 }- L
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม; P* q8 P6 e$ l; o8 }( S; h% ?7 w5 R1 P! {
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ   d" p" O" t9 w' V/ M, D
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม, Z1 m, \# y; @! {- @' H
6 I' x% ?4 Q: t3 x# B
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ
% e* n9 Z8 Q/ h' r/ g  [' @9 a$ T4 R: T& S5 I
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
- |* F. J5 g6 B" n" ?การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
, U5 j7 U; S3 _$ n* vการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
( o0 X" G0 c9 W8 l7 C0 A: K/ A& a4 L4 ^0 V# o9 p' u  e* C7 t* h
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
0 P( O7 [. J% ^. C, i/ n5 Y2 q! x6 Z7 N" y/ J
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
% d. E; C2 Y" r* u) V๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)3 I& y8 t9 b+ H
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
$ S' u& d0 K2 X6 }๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
5 K7 Z# T% T4 ]' l- J" b7 T2 Q4 O๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 3 k2 t2 _6 G1 {5 w. w

8 D' C% v" n+ @9 x  tอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
: |4 [0 \; q7 a  A
7 t0 Z0 F, J2 j* i! Y/ G- ~" rอุดมการณ์ ๔
9 r* d' ^' ]/ S( J๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
& ^: Z1 L; @' D5 c# y! D๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น0 M! o8 N5 g3 V. @  [
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ) ~& t( @5 o' p: c1 x1 R& `  H1 u, A
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
' H3 ]' m' j2 B! t' Q" P' L5 o* b8 `/ J6 I
วิธีการ ๖
) N+ Z# @5 h( C# Y๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
% Z& f8 T1 `+ @8 h0 h๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น2 H: F/ f* w: E. _
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
3 C0 |% ]( v( F# f$ P๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ9 \% T% G" P: I2 A$ w, P
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
# t0 X$ E: G$ Z+ O๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ3 k8 {4 U* ^/ ]* ~9 y8 I6 y
ภาพที่ดี
( }) U% b! p1 i3 k8 W5 b. [/ n/ c; n6 ?  |7 p8 ^. q
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
1 l9 N* r+ y7 W1 i  ^2 L. @! u& y+ S
. O  H9 V; }: g: [7 V! ?ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/