วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
, n  c) i/ L9 G7 v/ s$ F4 G
+ F" B( m! M4 k; P& j4 L+ K
% p% n# |- E" e- J, c% H) S' L4 u5 d/ J
ความหมายวันมาฆบูชา3 J5 H5 Z' p2 W1 |. |
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
+ w# Z3 P. |+ p) R: \  D7 G
6 Y1 H. `9 r$ b. oความสำคัญวันมาฆบูชา2 |* @( x4 s* ?, F% [
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
  z8 N' I) u/ n7 a1 n" n6 Y( U7 k+ l0 @$ y& }
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ0 I" k+ ?( B2 q0 H4 O
: B! Z, \% T9 Y$ ]! ^; X. a8 S1 @. m
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส5 y) G# {" b; a' G! N% c

" r' D7 K* ~/ Rประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา2 j: M6 o* o- v8 D
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน 7 {$ G5 O: o. }. |2 C
- _5 w& o3 z; d8 q- ~# G
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต8 B4 D6 d% k+ O! N- r( m& ^

6 v- j* T$ Y  [% Pคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ2 z+ s  c0 }1 m1 K- {1 d" r; A

- F6 F3 E: W  t0 ^. k  q"จาตุร" แปลว่า ๔ ; n! c6 Y  F* G" c9 T) X) m5 P
"องค์" แปลว่า ส่วน
1 R3 H8 P. e$ q) [  I! h"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม
# i  L' b. Q" T2 I* N# x$ dฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ/ ]: a& j  u2 x8 r9 r6 ^( H0 d

! L0 K2 T; l9 d& y) o' Z2 C1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
4 Z& @1 X8 g# f. W% i. X/ b) ?4 Q4 k8 T% ?1 D0 U
2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
# M! ?( V# ]7 t: y6 x, y( p+ v
9 p* V1 k8 i& |8 ^7 C. Z3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์% @* _& O% [2 ~3 `& M

% [& V7 X- t- H: `# b4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
8 L# v/ J- ?3 [
* ?' o! `4 p7 P1 aประวัติวันมาฆบูชา" O7 ~% a- a. J, W# B9 Y0 `

4 S$ P) |" _# ?# Xมูลเหตุ7 M) K8 @& m! |! p& Z; j
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
% [5 ^) I! D6 ?' X* U4 e# \: T1 P
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา# h9 N7 a# t; ?: R
- V3 Y8 O; \9 D5 D; A/ x8 y0 k
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก# @! o$ v; f0 c& s: I# X
7 w; R5 h# R7 [) |2 U
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
, v1 ?& z8 p( V7 Z2 F' j# g$ Q8 [/ j6 `- t: J8 Z; d
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
# F# ?# [# h! A% O
' H! t* a5 }5 |7 Sกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน6 H( M  Q8 y5 A) x6 Y+ q
7 h- o5 e6 D# }1 v3 P

% n5 x) T3 ~- F- Y6 B( x
2 y+ Y2 }" {: C, r) R# M$ Gโอวาทปาฏิโมกข์
' m7 A1 N4 m& z+ J( fหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก4 [, ~0 ~8 y/ ]" w- c3 l

9 x  q3 l# N( r- |; K: h2 sกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)$ ]3 j6 v- g6 T5 _. @* o* f
$ u$ p9 O' Z# L+ b
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
& O  f# M) X7 H. o! ]0 Yสจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
+ ~/ L/ C1 F7 y6 nขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา: [: l4 B% h8 n# x! Z3 c& r
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา+ N( f- C/ z% K$ h; L
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี1 ]! {7 \+ I  x/ C2 j. b& g) m
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ, I. T2 t4 R4 m- e6 m
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร0 p! C% k! ?. Q- T9 z. l! l
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
# ]1 }' V. ], p( J+ \% lอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ3 P; p+ o- ~9 v# Q" T8 ]

) x) h" n6 W9 `& M( `แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
2 m  p' K2 `. H6 I+ t% t- E  p. v# e7 O6 C5 Z+ U) \
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง  i* z. c: C9 O' G7 c

6 X2 {& I, Z& Y! K4 Sหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
! K% g* J7 o4 _% @: o0 M8 w, v3 \: n, [; k7 k" s- y" z+ S
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)1 @* x3 Y; t- r+ f" p

9 P5 i3 T! c" }- aพระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด! e$ y0 h. t, Q7 D
# N0 e+ p& D! U% b
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง/ ?3 g- U1 P+ M. C, g
- a. z6 {1 G0 M% c' G" W
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน4 e5 e- {( A9 a' Z! Y4 U2 S

3 V# z+ h9 |4 n/ cวัดเวฬุวันมหาวิหาร
( s( ], l" f5 j: d"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
8 {- I8 K5 k: o$ t+ g4 R: F' J2 |% g, T( b* i
พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
$ q6 y, e* \) _9 e: N7 i2 v; B/ O! e. w8 q- [: O( J# A

. k& E& b1 j+ D# X  ^6 B9 j  v8 O' }8 K1 p/ F5 L: z
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล2 c4 N8 U6 @; ^# D
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
) ~$ {) A2 O6 v0 N5 X4 Y% c7 H) k( ^' Q, m. p
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
8 l8 r' l  T9 P' l5 ]0 q$ v3 L# A& C4 e% u. ~) |3 l' b5 z
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน- T8 O7 O1 o' i! j( F' ?  Y% b7 F

+ D. g' j- V4 b1 ?9 `วันมาฆบูชา  a0 L0 E6 ^: Y. \" G

4 S) B& o: x' k" T* A. ^วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน8 o' k% R, b  K( s5 D- r! R% `! N% ^
หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
5 F, s/ |" @( V4 V& g
# o. I3 q) o7 Qชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
7 G# h/ G  H' V& N
" @" M5 Z# m! c: ]( j1 J9 Pแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
# H( a5 O$ e$ z( ]4 Q# l- f% W- l, h* B: P1 Z
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
( j4 A$ A) c; a$ ^( M1 o# Q! ^' M
/ ]# f+ Y- @; E1 {& \& Sได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา# }$ L2 R; R' h0 M6 Q" @8 `1 [1 N
+ ^) ^1 \0 }) y: a% k; _
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
0 y+ J; A7 |& @- {. H( c) k9 r( F
1 k# p7 q8 N. `/ @- j/ ?; Jในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด5 E; m/ @; ]; a$ u: {: y

. L9 \5 {- S1 E2 rแต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
9 l# Z1 m$ ]- V0 Z, K6 G" t4 Y) @" ^' H( B$ J
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก$ h* {# i! h% k

- o; M) T, C8 m- ]8 Q3 R& ]% ^โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)9 M5 O3 U/ Q6 o! H: e" f
. f# L/ ]5 q; ?) L( e8 m; U2 \
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
) M# Q' @' }/ Gปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม/ {% g! }% ]/ [6 u: @

8 j. B( t" v2 F' ]) R9 o* \ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก + C. w* `- u: q
- m$ z3 ]9 c0 H% E# o2 Z, }
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
& }6 `4 }  l: k5 d7 ?$ O- `7 L
% z3 O% q: t# I8 ]9 tจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
; e& A2 |' a1 ~: t* r9 h6 {! qถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง: l8 |: P; |! c4 S

4 F6 R1 A$ ^9 x' jจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ1 R/ }5 J  y* ?0 P( A! N

* r8 x& h* T! s! f, |  v5 h0 iเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
7 P$ d/ @' C1 ~; d- E5 M6 s! u% A2 C5 g: W' X
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ" g- g9 r# ]4 S/ Y) t4 B6 S0 v* ?
: V# ?* L- K+ U& K1 P+ A- n# Q
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ
, \+ D% ~$ w7 V+ [/ M2 C# F
; g- F- s" X( Qกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน
; L, l. c; N; f# A' {# d; C$ R
: C& T$ [+ [. O4 C; m) A4 jจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
- f  N% [7 Z% L+ F; w: x
3 I% f+ U. I. Z2 Nโบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
: C  b& u# b) j, L5 M3 r( ~; l+ Q  H
  q$ ?. B8 q1 y& Eกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา% g4 B( \; e; F0 v7 g  s
2 t4 j7 q* ?! R. i# F( Z
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
* j! d% \( a- U; e  U& |! N6 @
% e! n' N: k1 I4 q, ]เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ ) X# b& S$ {$ y
1 g$ q9 @7 u% \1 z8 }* o
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี/ D( o* r! Z7 Z- S+ k3 j* u) r

& r6 c0 |. i8 ]- w7 ]ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย
+ L. M' d' T* p$ Q8 [
6 b  p1 O( I% e( |! e) j& P( Y
9 |/ f# E( Y# D5 X! p; ?
; E6 E7 `' [; G$ Z% O1 k- Qการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
  J: ~9 Z3 \" G8 z/ oพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
) P# ]+ B4 P% c" H; o
9 ^/ V6 A. p% ~& C. k* ~ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
* [( K5 n' L+ G2 q$ W  Q0 ?. N6 ^6 L  D4 F" V" Y: e+ I2 S' Z
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้" I9 m7 J7 [2 N: ?) l% l3 K

  C& s2 G/ L. x. z  M) t) z" J% Iเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน0 W5 H* G! Z/ w- a* W

: J' A+ g% l7 ]  _# R" Hในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด% P5 n# R: x+ K

  m: J- F, S+ V) q' kมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์$ O4 t7 p: Q' U2 x! g
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ1 N1 t- [' H- V$ {) R- v" D* a
+ C6 W. A4 s  O* X. J
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
) H# I. v+ o1 z1 G# A" j5 U  R8 l8 o1 K5 W3 f+ R! O
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
- ]9 X( Y8 W( u& W5 D# y/ v9 D/ d& \8 B5 I
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น% [9 s8 |0 t7 p4 E1 @+ m: o$ l

, E  B6 F# j) Gอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔" |( @% S, d/ x5 y9 z

3 u( k0 r2 p" a1 p5 `1 k) B, v- U( ~* y3 G) h8 ^# c! Z/ x+ r

! Z; K* Y6 G( {' K! |หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ7 u7 W) E4 O0 w# y5 U
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย ' W1 ^  B( h8 B2 V; a5 G

: j" y# r& `% Gหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
' ?+ C' y) M! w' H1 x' y
0 I6 y" x7 O7 L8 t, x9 c" z2 _หลักการ ๓4 q8 I0 D& z/ j# m
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
: W1 ~! y+ E! _" W/ aความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
. Y1 M& p( Z3 x" @1 D# Cความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
1 B9 H+ F+ j* _) I* _& q0 Gความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
+ S% C$ w  G* G" F1 o' H0 E( O( _' X- ~
2 v+ ]% ]+ o1 C๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ. N) K! s* Q* C( h

+ O1 J. V( i$ f7 _  `& G- j8 kความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม- G5 z: E/ f5 O  h4 o% B- r
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ% I. S, k5 ]8 C
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
) S1 d& F, J1 {9 R+ n; D& l  q
2 |( J, a( W" l) T8 S1 c๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
3 W) v* d; E% E) n! Y
3 x* F8 h% g6 g2 V) u๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)- U/ v$ G: Y  ?
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)* ?, U& {* C" P
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
) _' N$ ^# T; I4 d7 N๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ# r9 S( p) O/ }4 {0 Y0 h
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล + V; \" G0 X; _& [
  L2 F/ s3 j& [9 u+ W5 A, W
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง8 X2 [: a! T7 E  n( v& g9 S+ s% m

# }7 x1 c% C, eอุดมการณ์ ๔
$ j& k, P; N# T& X) u- W  z๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
! K& q- A6 F" Y' B$ h4 l2 \) |๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
" I2 G6 F2 ^! t3 c๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ- `% ?6 G* [# D  |! I6 W
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘" ?3 q4 t8 e9 v. T5 W

8 y# L( L6 I  f) oวิธีการ ๖
, x" g; Q9 B* U/ S1 j% V# g. ^๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
, L9 s) N; S$ M8 S' s9 j4 W+ S๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
, o0 X4 Q9 ^! S( }& ]* H/ `" J๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม/ d5 {3 \- r) J0 O
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ8 _0 q: |- Y- f* s/ h: T
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
3 N5 R! g% y' B1 E๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
3 E5 t4 O3 n$ ]* n9 O2 _ภาพที่ดี7 ], j/ A4 A- O+ i" L

$ C" Y- h' n/ j( Uขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
% h% E% J. _/ I
5 H  _$ b" G% }& g0 xที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/