วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
8 S7 Y# h/ _( f/ e
3 z: P4 m2 q% \/ v& E4 @5 l2 q1 p/ o7 x& E; i
9 [. x4 A; ~; a+ D) z/ q& k9 F
ความหมายวันมาฆบูชา5 l/ @- S2 n* ~4 X4 ?1 m
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
( E! Y) e8 H. ?# T- w" w5 s' S- x! U+ V9 V
ความสำคัญวันมาฆบูชา
8 [7 F: L/ n' A0 oวันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
- r$ m/ N, [% u( ]4 v- _- [0 O
' i1 }: U0 m$ x* w: \8 Qผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ7 M5 ^0 M# t4 {
8 z; ~8 u8 {$ x% t4 }# B5 W. e
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
7 T; _& ?- H5 i* [: j
+ s4 F  Q7 }+ \! ~' e+ N2 `) ?2 P. Uประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา% l3 i: f- N( u7 l3 _2 e, A
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน 3 K9 A* U" ^. B

- L9 a; n0 I+ E/ c# A๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
. R. \! u0 G* B: n1 x* g, F! n% O& ~$ c0 n* j
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ- I' f* U- Q4 o- e  p
8 A- Z' H3 r! R" R2 B* _- S4 E# p
"จาตุร" แปลว่า ๔
7 S( Q! h. U# P9 d3 P, A0 u/ F"องค์" แปลว่า ส่วน % G2 V8 ]1 f4 y9 U3 c& r' _2 }, U6 l
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม $ s8 [! T' B: N9 o( ]( ?1 z6 \/ \  P
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
" `' G5 a: ]5 W+ w! Y3 K! Z# _- ~
3 ^+ q" F7 u  J, \1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
5 g7 C, [' y! B! f* _6 b
5 Z* d: \6 n( T0 }- ]( \2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
1 t8 X5 g2 v/ |+ Y* W: l! m' c9 A6 g. r1 l( u; v
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์8 H/ O' x0 `" A# L3 h  p
8 P+ B; Y4 Q0 k
4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ" ^) L; u1 d' G$ I1 s6 K

) f: @5 Q  d* [. eประวัติวันมาฆบูชา
0 F1 k; F2 @1 C3 @( t1 E4 ^
4 O" \% y9 e2 q/ D6 K. n, N0 O# @มูลเหตุ+ J/ D4 |, W+ v& v! a, K5 f) r
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
# n, ~3 K8 \! i7 U, x
/ r1 \% Y: J- P. r; a3 K5 d" T; B4 {9 jเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
$ @2 y" A2 t3 X4 p
; a6 R5 e. E& Y0 F- f) m( o- sพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก: f4 W; H6 S$ [6 L: m
" L$ k$ \& z$ Y
พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
# I0 H0 J* A4 M8 J& K; J& l) R( R: V$ L! C6 D* g+ N
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
& s0 `% R; `5 e/ ^( ~
3 q; y* K2 A; J8 B' }กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน7 V! g( W; Y8 c
! e  J( C: w8 _' \8 P

$ Q* O( ^: P& Q: n# D. g
* o) C1 i9 b& w! e  }% lโอวาทปาฏิโมกข์
3 R( I2 E7 @; V7 \$ c* f: t% \หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก! E+ L" h2 E/ m9 r

! s7 A# ~, p/ k, B; Q2 W. Tกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)% F4 A+ t" ~( n
7 [/ @3 X" f7 p( L/ L+ {( p8 u
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา6 w1 {2 P- U/ }
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
" c8 [- K( R/ p. N; Y8 r6 c8 Zขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา
! a! {7 J) {2 z; S; [1 @' fนิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
% \2 c  i3 }( h! \: qน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี5 o: K0 ?2 ^; F3 L8 q% |# E6 N
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ+ c! Y- v; g  O$ Y# Q
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
4 Z) q- T8 ~3 J& _มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
# M) s# k. [2 N" pอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
; S+ G0 j$ Z7 r
" b# q; S' k( e7 c; d' V: `แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน
5 a; U8 A/ f6 C' q; V
! G/ }# O, ^3 u' ^, Oอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง3 g. @3 v) u3 \6 U

  f- D7 |$ a+ a6 @& y# Cหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
' F: y" S8 ]3 ]+ W( z7 v# U  y3 G8 ?& w, h$ `9 o" }* Y% g2 O3 h4 r; C
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)7 X) y! @( z1 a% j. i3 t- |
* ?# ~& c1 ^$ W, _. H
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
/ U2 ~2 @' r) H$ H" p' R0 T: `; C
* r0 g) V" ~( D0 J8 h0 {ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
7 ~* v/ @4 D/ S9 B6 i9 Q
' i1 q6 Q4 T% w5 }! w7 Oโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน! f) p3 W7 h+ k9 M. t
- l! O7 P* p# z" K
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
2 [* @) G1 g3 d0 O& o* Y7 q0 b# N"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
) M4 e8 B" N+ Y" g
: Z0 C$ t. F9 z; S4 d3 s5 D% ^พิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
( B5 [  x# K" D& }2 O$ W; F! {* w. U) W
3 W0 B9 d1 q- X3 @$ @

$ F. h/ c5 f, e5 d7 p7 |วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
8 b" F; k0 U" s* Sเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
$ i: y0 k/ h. V1 g% s! E) Q$ B
" N5 t( o# _5 i: I2 Pสถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น! M# G  ?& b1 X& R# k- d& h
' a, l9 u/ x( B8 G4 N6 p' Z
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน+ B& ?+ a1 z4 z; n' w* d, x6 z
# x( M% g2 Q, X5 ?
วันมาฆบูชา: j. g. {. H7 ?" T2 x8 Z

0 P0 X. U% S- |& K# n- Dวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
2 A4 l, o/ K: x, L6 dหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
) ?2 D6 U2 h. ~
4 S: U8 n; m$ o# ~- c: p" rชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี  W1 d& w, w9 |$ z+ W

- T# \: q* @, z5 bแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง# p3 a6 k; W# X$ Y
7 X) G' v2 Y; o, H) J. ?+ z
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค 0 d$ E+ L; @$ l3 e. k$ P! s

# X% S4 i" J" X* @( }) E; E* \ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา( {5 u, |% s8 v  T% g0 [; K

! a  E. r+ o: x/ x5 m  ?, G4 s) {; W9 [โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่+ Y5 `0 F) a* G( y
2 F  c0 T- ]! o1 s
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด3 B8 @) [0 x# w+ d3 M
# Y0 y% u8 ?3 h4 z
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี
  K0 s3 y1 z! N/ s6 C4 W
$ X0 {2 V6 c, b: i: A% Qกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
3 o* i9 ?4 Y2 p
9 L$ d4 t( C( J; W! h. G7 ~0 cโบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
  Q# `* t; e* P9 ~- u- y0 ~/ O, s; v7 |" b
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน. p+ S0 e* ]( J2 p
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
; H, W, ?8 w% o" ^4 X6 ]3 C3 {7 [
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก 7 [( K4 I$ J" n9 f3 ~
+ b, s& u( x& T7 J- {
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)$ h: k" x& V) k+ Y

* w* B8 S. ]8 z, z2 gจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)2 H$ T/ x: I7 G4 U) t
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง
& ^4 b& r3 C5 H' {" r# v+ M7 U3 p* E, r: f
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ
% L+ s/ m* z6 U6 N% i4 B- F
( [0 e; V/ c* f: U2 ]) rเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
. ?/ i9 w5 [3 P1 {3 R
6 N/ o* Z7 g9 s/ A* Fในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
+ w& C8 Y) f% `, A4 g& l" O8 v
+ i# H, ^9 v( K1 z: Gเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ/ H0 _% R4 P! M# O* {/ V

% V( G  E) C2 i1 {& Bกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน6 ?" c% e( |" C5 R' u" p
8 W  T  d, A3 ~% p
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง1 V5 f& j# j9 u" Z# e2 h* f
7 u- o2 c* S7 Q! `% Z! E
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
$ ]9 I: B- p5 F; u1 j
% Y. I/ C) D! V+ Eกิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา2 B" h8 f, v. J- E7 C& S6 ?/ G
# S0 w' ], L) p: Z/ ?6 {
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
: M7 b& k3 `# A' b4 M8 W3 s
8 f9 F$ M, i; I3 [' Rเวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ ! `. [* L' Y$ L0 G% z

+ E+ W- ~' K; m# i: tแล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
' f9 P  c% G. R0 t, [* Z6 k* ]* M. g* q* o& g0 k/ b: T( I
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย! z: W) d7 z$ a8 N6 O' n
/ K1 h) S9 h, I* V* q
5 @. u- [4 ?' C% K
9 m  d; t# P  \: |) S* i, M- @9 p
การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
" m  u- ~. K6 Y' C2 Z3 A$ ~, c) Kพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่, u8 h: y2 Z5 g, N" k; N3 \& \
" u% K0 c1 B1 ]# u: s
ได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
4 I, D$ y: b9 Z  D' M% k: W7 D& C3 y+ t, A' h$ R
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
8 O0 K" K: O& i+ o% e, c. u
/ }8 ~" J. O. w$ Zเป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
  t3 [9 q, U# n7 u- j  W- Z% D1 `0 @" E
ในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
; _0 j9 t  g9 O' d2 p/ c) s6 M1 `# a7 Z; |$ d& ?
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์: E: p- z9 C. U5 l5 w" m
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
) J) Q& g; a0 m0 s6 A3 h9 O% d, B- X/ L, e! h+ q8 Z# ]. @
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
) L, T+ `( a. U: v+ x+ J6 m
1 a- n; ?; z* Y6 qประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
; W& C# _5 _+ G* q% |* b# B9 p* y# ]7 b# T4 V8 H/ k
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น
8 Y) c# J. {+ t1 S2 G- A% `7 j  @. Z' v: b1 H& G
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔* c, o6 @4 Z% H

5 i6 A/ T3 P& l2 Z* c0 j
8 U% s% Z' o! _% ]2 G! R
8 `# `1 J8 N. ]! w$ N: yหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
1 M: I5 i+ F0 yหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
; g5 m5 t% s, h6 R; x5 X7 N6 h4 o* s# A2 C" w
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้( ]1 }) ?/ M/ q, f: G

. t( E3 M+ q4 s& d% z; x& k$ D7 @หลักการ ๓9 {: C4 ]3 b% g4 F" c6 u
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น( P0 Y% t8 j# ~+ c
ความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
( T5 X: u( A+ D# C+ Y  p1 ^1 [, Fความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ ( W# C; l2 a8 ^. K% [: `
ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม% Y5 X( u/ g* m& m( z

: ^( _* c% f% q- T๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ9 F0 k5 h" v! ~8 S3 U: d
$ b8 T5 j' H* j; {2 q
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
4 e6 P" l- K1 nการทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ  U3 V: C9 g) |+ o2 \" M( C
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
8 _4 J* v9 F- p/ \
9 l6 p4 ]% B% L& ~๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่3 v8 `3 o: h  j6 x. p
2 B, I0 q7 L: i: N
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)$ w9 R" a0 p8 W& m  X8 D# p& Z
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)1 {8 q# O7 X% Z9 r+ `
๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
* F$ ~' S7 W9 y: F9 I. J  _& ^1 @) D๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
& T2 c, r9 z% T% x9 o  ^, H: C๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล
  ]8 y- F6 W% H8 i; D- W; K0 U# {& {3 t7 O6 R/ }" t
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง  }) L" a) r2 K1 G

& H8 }9 i7 l) b: Zอุดมการณ์ ๔
% H) F; o) L$ H: \๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ4 D- l+ @. [) {) d% V  p$ ~2 c
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น# c% V- y5 Y; y5 Z# O
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
9 D0 U1 f! n/ `8 v; d4 Z# N๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘2 i) ]- u* Z: j1 L3 v! y1 C' r
8 M3 x" y- z- p* Z* d
วิธีการ ๖
5 N7 G( U6 E/ P. R" n$ X* e๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร* Y* Z1 E' N9 d9 }- y
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น+ `% k; i" }: H
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม9 W* A* W7 j) |0 p" L% x
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
3 z2 q) i1 U3 a, I9 e/ \๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม- ^+ k( r. P/ K# x
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ' j+ K! w: k# D* {3 ?
ภาพที่ดี2 V+ n7 f- x8 B3 E0 E

' _4 O0 k8 p0 q- |( e4 c  v2 M3 jขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php; f& I9 K, q0 Q

7 b) {2 ~( k8 k, T1 N5 H7 B$ G( ]" Fที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/