วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา
6 N( x, v8 ?# d& ~3 ~: C; n/ Z
1 N2 O0 e- i) a. ]8 F$ c8 B, V+ N: s. i& c" t
9 c! j( \- `' ?( W& Y0 o
ความหมายวันมาฆบูชา- H8 B4 p9 V, n4 \+ O) @
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์5 n0 o- B+ x# E. k

5 G5 V6 l' Q( H8 _+ r; J: [& V7 Fความสำคัญวันมาฆบูชา$ w2 e5 ~' l: }: z5 Y8 b7 ^, f
วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
$ u5 m- D0 K9 A8 t6 o
) L+ @& d! V" w4 ^" u) X- [ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
! g1 I2 n* ?# E. a4 N/ j6 i9 L  Q4 _! G
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
  m( b$ U0 q  o. q( s1 u# X$ [& _- t. n0 b+ f; Z  w
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา
4 S* `# \( }' q9 {7 O2 X๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน . z! ?; b0 p* c0 }
, w  ^; c7 ]( T0 G4 r! l
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
) }: N6 x; Q3 _9 ^: f
3 N; k. V# f, d% R! \1 Hคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ7 b: X& H) |; f" m: T2 ^8 ?( u8 s
3 y* o" D, E( n4 [6 m0 Y
"จาตุร" แปลว่า ๔ 7 K3 f$ u2 P1 ]
"องค์" แปลว่า ส่วน
( B: k: o/ N3 P9 J( |. a+ y7 Z"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม * X% ]- L3 ?! A0 |/ T9 d2 _  L. J3 O
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
4 q# C( k. {: R; n, T9 c8 c7 T; I7 p/ }& H4 O7 C
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
/ U' U4 g- K4 ^, B6 r
: t; y, f. Q. c3 k5 |2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น! R, z' ~7 h+ `, J3 {$ G5 l* C" m% Q
% Y- d9 k7 C3 Q  g
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์$ A% J" G# c( J- u

$ j+ }# w! @, Q  v, A4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
* V) L1 O- a8 o' [0 h* ?9 l+ u
8 Q# R: f  v/ s! Zประวัติวันมาฆบูชา1 h1 L. f/ I% }1 C/ _
! x( @1 @4 v4 d# S6 u6 N
มูลเหตุ
2 B( k9 ]7 x8 m1 P2 G, P) ^9 Zหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ / [$ b. c* C1 j4 m1 n

$ {) {3 J* H  R0 f! d8 w+ Rเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา
( r! ^: a; j; ~. _% P  c" X
7 f3 D7 x- b8 {พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
/ n  k5 J! L+ X& d+ b* g1 N
/ s) [1 N: B2 d/ Y3 Q# Gพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
8 \- S7 _# s  P0 q- r1 e: K
+ ^" i  z% k0 `: n  T2 Sมีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
* y7 ^* ^0 c3 c7 y; T- x* s# S
) H% |/ a" Q% I7 f7 [) fกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน3 Y+ o5 s4 L3 k6 ^

& k8 J3 z2 ]& F4 ^6 t. H+ Z2 j4 H, F: p- o7 r& i: ]) Y
: J; D5 Z+ p4 e. z
โอวาทปาฏิโมกข์ ' V" E, M- b# }+ }+ m2 P3 x
หลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
: |! ]" n2 A  k0 o: T6 F; |! \5 \9 ~( o/ \$ h0 N
กันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
/ o* h7 p/ V1 T# {& Q
9 E* w# _6 X% r. L- n* ~9 o9 i6 Wสพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา6 x( v8 @- \% L. `& _
สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
4 [+ L/ v2 Y: T8 o6 d8 T+ |ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา7 N, o8 J1 B2 Q3 R
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา) t" }* K9 g. c* D( z9 T1 ]" C2 G3 C8 o
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี
/ ]+ L3 e, t$ H- T6 l" g8 }9 nสมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ) F" n' j& g! q  y
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร& |6 R+ p2 o* k% C1 l) J( p
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ  i; X1 g. T% v" {  J
อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ
( u/ g6 C! r7 A4 \* K; y* N1 T- g0 q
แปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน8 h7 r6 v0 W4 K
0 G5 N: W1 W/ S+ H# Z2 J; _
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
- e8 I0 g' {! N" u- Q$ u" `) `$ x- R: g+ I, j6 w
หลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
* v) I) x0 L2 V+ m8 u* L7 }6 P, y$ b& Z) ]
สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)  L1 y' F4 |& h0 H
0 V7 C" e9 v% h0 X5 f  H
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
: c9 v' n: U" f9 W; s" J4 ^6 n* C. P0 w
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
$ P8 k/ j" T" K' k( [) a- ]
4 s) \1 ^1 D, i, vโบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
  f6 s  o5 E  }. U- I" f* m5 a, A; j; Y* p/ d' B
วัดเวฬุวันมหาวิหาร
/ r- g2 C; ^: Y+ i7 X' \. N' j' c% {"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ6 S$ H0 I8 T5 E+ V. ]$ w$ x4 j7 P

9 M6 S9 C$ [# Cพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)7 J/ N+ m9 I% M, E

7 J: T7 F( f( O2 d) |2 W; u* S$ G
. U) O' p" P* G9 l
* g# E% O3 ]# @- ^$ q* z6 Pวัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
: Y8 ~) W8 a* X1 G1 G  \เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่/ H# S( n* ^$ @3 K
/ l% u2 \3 `7 T
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
' a, P9 T$ Y: f' n* [/ |. K8 F% |1 s. W& |
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
% l8 T; Y1 l9 i  _( A: |3 C7 H, w& ^4 a( h8 }3 c  S
วันมาฆบูชา5 t  p% G' U+ J  q0 [

2 V. a, L$ r4 X8 Y! [  Jวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
3 I# C* F6 i4 f5 m$ \/ Q6 Q- u6 Q9 g! rหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
" b# Y5 b3 b7 r1 l1 F' u! u% r: b, h$ d5 T
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
1 U) M% V2 P% R- [8 w
/ O8 t; O' }3 aแต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
% W' Z5 Q& r, U. A) D! N: ?" M/ y1 |9 `! |0 w! K" j! T5 Z
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
" D6 L3 C9 N9 T8 M: ]# l1 @9 W% v' L' e8 [9 J
ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา- Z% E) Y8 I/ q1 t/ \7 u1 H( H( T

2 S) M+ z' Y. b; G& F) K$ Oโดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
9 ~. F7 [) s; Y: M$ J& ~  n1 P/ ?( ~1 ^( {  {& g
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด& O# H$ G% r1 u3 |. d  M" S7 q
. T  Z/ c6 N: d5 x8 [
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี5 A  @5 j+ d* c* G" u! q

( p8 k3 {; I% nกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก
# I' Q( R' d0 b  a: X: a
; b8 O* Y, _0 kโบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)- R+ L2 ~( J+ c! k5 r
* O! |4 ~% P1 e* J2 v) P
จุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน; I7 u+ N9 l& t8 A( p
ปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม0 s9 M$ R) i* y6 v* g! ], Q6 \
* Z) b1 e2 u) ?+ ~; A7 j2 }9 B
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก 4 @% k8 c( W/ D8 m4 m
4 ]% q" C5 v7 Z% p/ C( z
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
9 U5 F: h$ W* C, n, [# X- y, c" d1 B, u9 N6 Z+ R& E
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต). G, ?/ J, x1 H0 m  S
ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง* o1 p" O% m8 k7 @) s9 o; [

  a) m. F9 s8 I7 Cจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ# |; N) d+ U& _( Y4 t2 p1 l

, q. [2 q" R5 Y0 T3 F5 z6 `  bเจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
( x% p4 N9 M8 z5 G) c) t
2 K% o1 M7 ]3 M" q" ?. J" V0 z2 Xในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
$ B7 k; p/ j$ `. W, r) ?* j0 B
0 X+ G. W1 |. eเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ8 U8 z6 M2 d& w% Z- a# f  `& z2 n
: U$ x# s. t& C" h- l
กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน. o! M# M" z, J9 D3 Z
9 h7 {" e# _- ^7 a/ s
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง3 t0 c3 O. ?2 {3 C. j2 Z
" S. H& P  _8 h9 F
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
9 _# \& I* X( f1 C6 D3 H, U; T5 r+ l+ ~+ Q+ r* D6 ^" a" Z
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
% E/ c' c% Z' L$ b5 |
! R- w. h7 w+ }0 N การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี
- u7 D7 L  L+ q9 v" ?; e. s3 g4 L3 y6 U
" j8 K- [. s1 g7 S5 Wเวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
( u% O( I0 g" J' c  q
4 I7 D8 `/ o" Q: Lแล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
$ b5 A/ S- K. U' G2 |" G1 E6 ]+ R9 e( q
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย  m8 s7 H' N( Y" `
1 \4 j  J6 `& c) y, \" d% ~

3 O$ I9 Y0 f7 N# y0 Z0 c5 w+ y: R- D  n5 [9 P, i
การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
. |. ?* h, c% c4 C5 lพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่( M# B( P: Y( h+ y9 u

4 l3 F; E3 X7 b- N+ Z1 Cได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า: }4 P. ?5 h' a" B* H

/ W+ N; ^, E- G- V- v' _จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้9 K3 V$ p- C- L/ W+ `

2 ^7 V$ t% b3 {  |0 e  H7 }8 c$ _  ~เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน' A' E- T7 @, B  `8 d2 d& u

9 M/ z" q: {# G2 u8 Y4 W) oในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
7 s# S1 Z: ~8 a- N5 r
) I" M; f! I4 m5 o, L/ i% Tมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
+ W: Z% R; g7 {. a3 s3 `: V0 a๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
1 T+ ^( t; e# j/ l9 h
  `. d- i+ O* e3 T* K' T) ?จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ& P" p: X, P/ f
2 }/ s6 q% M& }$ z, v
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี+ Y3 y( t" u  ^4 m' m8 z

  v7 a+ ?0 {) W7 o$ E' m0 i4 I% Tในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น7 t. B% ~0 Z4 g& z" Y9 T- c
! d' ^- Z4 }0 G0 S
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
. G0 l* u- I6 {
* k, B: @( Z7 s% I
8 A3 \# ?2 T1 Q8 E7 q
! K. X" _/ J2 j  p2 Oหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ% b: c; P5 {+ b6 d  A" S+ X
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
# h7 D6 {+ n* Z, M1 l+ B# T4 h, d! p4 G5 g. ~; D  c
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
+ X- ^; O( q. d" M) I! L9 Z+ d% Q4 Z3 U7 Q4 T! o
หลักการ ๓1 S+ A# \3 x$ M( ~* ?0 m+ e3 m3 Z
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
2 e4 E. h6 K9 h8 d( uความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม) ^: E" i4 X' R, [
ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
$ a3 ]: c5 _: j. F0 B# u9 d+ V4 {ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม- j" `; O3 Q! n0 V- y  ~

) q: G" f3 J" V$ M. ]* j๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ# X- n1 c4 s2 u7 V9 Q. j; `
7 d6 ?& a5 E6 g- L  g' M' }
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม+ H# v: {8 U. P* i. h
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ0 e+ R6 Y2 _+ H, X
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
# Y. Q' h1 z, W7 p) T; [3 e0 D2 a; h. e- n
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่. d( x# F9 x3 f- z
; z3 V; ]: v4 z6 ?6 K1 s5 V
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)1 L+ B: {9 k6 G+ J8 |8 l# [
๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
7 k# f0 Z* L7 }! c. D3 u+ H6 y, p๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
5 Q! X6 F* u7 q๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ4 G7 X) |8 m5 \7 x, N$ q* ]7 x4 X
๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 7 a6 D! _" `% @. b  Z

! |( d! p6 v7 x( E& eอันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง
8 w! d: q  i' m/ R) U  ^  g0 D8 X0 Z* s8 O
อุดมการณ์ ๔
8 V' h- }0 Q9 {% v% E# o3 k๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ" i' {: E3 ~; D
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
0 R) d8 G% h* z' D' a4 G$ @๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ0 W, H6 u! z$ |5 r
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
6 U. L: }% N. F$ ^8 b& k
2 ]6 d9 Q( |- k6 W+ W2 Z, Oวิธีการ ๖
' F, ?: p! c3 H9 S๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร
% @, H: A$ w0 u. @3 c" L$ D๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น3 v1 o! O: H8 g# W1 _
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
0 O7 m9 e' [+ D4 r4 s๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
1 v! _/ `( W7 T! J, _; R1 F/ d๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
( d0 C- j, `' w% g8 u) I9 s๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ8 e- c  o4 y( ?7 G$ V
ภาพที่ดี; [2 R+ J; S% ~# X7 W

- e0 J7 L/ d, ~6 Q  |: f8 q, G/ W8 eขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
: J' H8 T" ~( @+ o0 p- Q3 N
1 a/ }2 o$ r- d# {" Rที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/