วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา% E, X; L6 f  J" V- J

3 ~. \4 X! E! E* p0 m9 X" j+ j1 I6 u# G+ g% n4 s
4 W0 P" i) g- L  L7 D. Y
ความหมายวันมาฆบูชา. n' o2 L! j! c# u& Q2 K, A9 U
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
2 f6 L# m& v4 T8 T3 V) j! E! ]+ g: z! k" l8 [* a+ Y( o5 {
ความสำคัญวันมาฆบูชา
2 L; R' q" v* m6 ]  ^วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์7 f+ b9 w: [. F8 _$ J; p
7 F5 }+ i9 r. U4 V1 n5 L) B, g% P
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ
$ j, m- c/ ~5 I, v; A
% H8 I! n/ i/ S% e8 ^' |/ I8 ~ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
2 O& K* m# Z# v. c& N/ m( X0 W3 X+ z9 C& X# u
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา3 F) O: B: [, R
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน 1 \4 i$ e/ e# l' A
- ^8 m8 t4 p$ o# J9 [$ t. ?2 W
๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต( O2 `2 B! r! Y. @; m* t! S
2 p7 z* h+ j0 t* y8 G0 e8 I
คำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ
' Y/ Q9 z( u" }& j$ W  {* b* P  L# [# h
"จาตุร" แปลว่า ๔ 8 ]/ f! `/ J' @% Y/ `2 B# J: F* B% f
"องค์" แปลว่า ส่วน * u  Q  L; F3 P/ u
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม 7 E* G- b/ ^+ \! D& s
ฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ
. Y" g. K9 p( C0 `& E" E& B9 p7 C" Z9 `+ U1 @0 E1 }+ }5 S, }
1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
- B5 ^6 y7 P0 Q" _, m3 s/ v; g
  i$ {% |. x# G2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น; i0 x( n8 ~1 N7 E6 q8 n: Q
' W5 m, y$ g) |9 P& w4 ^* p
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์6 y' H0 L) {0 a" M

7 U( T* P7 h4 v6 P6 l4 G4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ/ z" b; v2 I. P

) q* I3 }; V( e7 N. Q) y6 Eประวัติวันมาฆบูชา( a9 n8 r" w$ v- L: A( s- r

" p5 ]5 b- p4 s" r. wมูลเหตุ; _9 x/ t* I& ?2 \; h7 |
หลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ
7 f  K: }' D  i( p  r7 j& O. O  W+ _2 @9 G, j. O
เดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา' \) W3 v( Q" F) x/ ?9 J" k! ~
4 |7 w' g1 t* N. [
พราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
0 C& a3 Q8 u/ r0 Y/ W
2 R# h$ [- c1 g& V) r# ^พระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
  b# h( t5 m* h: w7 M1 A4 k/ ^) \, `
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
' r- i1 G8 p, r3 x8 ]* ]9 w1 _/ f# m4 c) X$ v8 p
กันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน8 I9 z) z1 D5 w  l4 R' f" D1 g

& [8 s7 E, `3 z. c6 g% r% f5 U: M4 `( l

: v% C) ^2 V/ {: R' G& L& mโอวาทปาฏิโมกข์
$ H2 u* }0 T5 p8 Q' z6 O1 Vหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก+ Y4 t7 c' I7 F3 r6 K

. O$ _" n0 |) |( @# Eกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)
8 M( Z/ Y/ `, j/ _. ~' I* l* y# ^- f# z4 ^, [5 O3 F2 s+ g9 \
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
0 [2 w  K3 q! \8 S3 \สจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ! e( P/ N+ D, B0 y8 B
ขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา7 m/ t' M; k9 N, l4 m0 O. c; J: k1 f
นิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา1 _2 {3 r1 L" e/ Q$ V% S5 `" u2 a
น หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี9 B3 ~6 O5 p+ w4 S' }! {3 ?$ j. ^
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ# E  m7 u: [5 o& k; y
อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร
1 z! y6 C9 X( f8 J$ J: nมตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
6 j  U$ p4 E, ?4 W& _อธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ# S; Z/ u& D& i! n

) w9 ]$ c% z) W' f* _) j4 Sแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน0 ^9 a; a' O$ R3 |( b5 u4 }" ~8 S4 m
9 D, G* S! ]$ e5 o9 D
อื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง
' j8 ~( o2 C( X9 ~( n) g& f
. V2 f  \# g9 C6 F  t6 h, ]หลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
- U3 E% y3 Q. X! p: S8 B
8 Z8 n# o9 V+ x9 m% }สถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
  }: |# D( M* O1 }& k. e+ O0 n& ]  t# V3 n- i/ ^
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด
/ h3 N/ O$ Z! G8 W1 l2 Q8 I0 I4 S2 [- Y9 y& M, w, E
ภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
5 I' ~0 E. x% o; t+ F' c& Y! ?8 V% _' C- V& M, q+ ]
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน4 W4 v+ X8 V' b( J1 Q6 H) m: ]  W

! K8 S; ^' i& K" y; V$ cวัดเวฬุวันมหาวิหาร+ c& r. ]3 E) t1 q( c; E* E
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
' [* P$ y* K& x! ^
3 S, P3 O" Z( @0 wพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
% d' t; J. z! ?% m
3 ~! ]  K# R$ q+ Y9 h: Q- S9 X9 T5 _+ o+ N) S4 X. B

0 a+ X, X4 v6 l7 z2 j7 @5 i" cวัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล8 I! u9 |, x: C5 V* o; x
เดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่. f0 ^2 {7 T2 u2 u! a+ \* J

/ x! Z5 T4 V0 i$ _4 S, Y( }สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
! k/ n% n# m+ W4 V. m6 S4 ?$ E% [4 A; ^. m6 h$ q
พระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน
; L8 r8 o$ H9 b' p5 @2 U6 t% t( f- ?9 {& F5 W  V6 ^
วันมาฆบูชา
8 U7 J0 R% P3 ]7 i3 V1 b
/ b* A( p1 I4 z' Iวัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
, A+ F5 [  w  t0 u' [" H& vหลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม
, F' f. g" w9 D0 r' V3 |6 j: A  r$ e; x6 m5 |! Z
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี
* G( p7 M2 q8 H6 J- o
; u' f1 @- l8 Q  E8 ~แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
* ]$ i1 G! _3 ^: `) g. G3 j6 G; A" h: L; P) y. F
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
# ]' ~/ d5 }. _& Z
4 b5 }: X) H8 \$ U( d# n4 Uได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา2 n" I' W  `' P7 ]9 J+ K& G
) W; _9 T3 y& H  z
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
- _$ C4 l2 q9 f3 i; k0 ^+ f- C9 ~$ p4 V: g$ o' i
ในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด% E6 r: v  t" m( X2 g

* m. Q& ~; V2 U7 G! M! D4 Mแต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี% t' Y! R& B+ t6 S9 Z

% R8 s5 W6 Z# i6 q5 ^- uกำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก3 J* C1 i( P" A# J# x- Q* z
8 W3 @  T/ y  v2 D. D: G2 R
โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)/ l2 t# c! p6 G

. d& ]$ V% D5 lจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
+ b5 T0 \: D$ N) L8 a, lปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
& C- T  a7 a; Y
, u4 _, T8 [# }% W/ ^, n0 j$ g  Fไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก
8 O* z/ O1 O9 f) Y# i& [! E2 C9 S/ j+ r8 b5 }2 k
ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
9 J# T8 Y' M( H8 i% w2 l3 x" J$ L- `/ `2 p) ~
จุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
: g4 K* o1 t  I% e: Kถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง8 m9 b+ d! A/ D: Z- Y- q- Q
, K- y1 N$ h" o- l' m6 i
จากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ7 O( T8 r  w" ?" X$ g% y
' y: i. M9 a- m6 M5 r! [
เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
- i% j% M7 S$ z( ^" K  l/ M1 i8 F& q/ \! n
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
. w' ], Y( `& _9 M8 c' B9 \7 B0 |& R* a) t% i$ @0 M. M
เกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ. d8 i* v; M: v" J5 e

7 T: W  }5 I# h) y* C) R' }6 V5 x- Rกลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน/ E4 q0 H' S- Q/ ?6 R2 ]
( _; D& ], X% d( }8 o
จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง! y7 A( f# z5 K; O
& `4 r  G4 e( j/ T. C
โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)
8 f' ~& Y9 s3 j4 F& q2 K* C" q) o  ~7 [+ l( |
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
& B" U7 k+ ?. `+ j4 J- e4 {9 b3 {1 L
การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี* W! P4 J# i8 b" d: W4 V" n. g
. s( Y) V7 h2 W# @
เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ
' |$ r, J3 ~# k( z1 r& w: ?2 |- w" v/ I( r
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
9 o) g, I8 x2 l
: j: [. v0 R$ Cขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย) P6 D' z$ Z& X  q+ x+ ~

9 f* p" g9 d& f2 p
7 x1 {' b7 W3 Y
' \" b8 v3 I$ |) yการถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
# b9 E- M+ Q: Tพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
3 j5 K! K. l" B. u
# j, e8 z* D' Z1 @5 Xได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า: @9 x2 r: `& V3 l; i
& y) G1 n8 V5 A2 M/ G+ @" @. _9 c" Q
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
& a# j2 c8 d% t- I2 A6 Z/ l3 s( E9 `7 k" m
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
- D2 u6 u2 @5 ^' i, N
" V1 @: D# d4 X3 |# V4 Wในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด
: H! Y2 _1 b$ [: I) G7 g/ l2 R& Z" n1 Q
มนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์
" j% |4 Y2 Y9 U. p! Q๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ
) I8 C# V. i0 F* q
  b2 n  {5 |' Pจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ
# O5 P1 P  ]- n) B$ m5 y2 `+ t( n  O
ประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
7 N! j- N. S$ a% |) [( t5 t5 R# L0 ~5 C1 Y
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น7 N) w  p5 i6 c

- r8 a2 q' e! R1 H" W! yอธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔
: V! V4 m$ E9 ~
+ C+ a$ h! x. B) _& k$ d4 C
! i& F0 j! Z1 J& q7 e- u: _7 g& G7 L1 }/ z0 e
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ
+ U& j" n8 Z. q% k/ Eหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย
% s; x. x& o: {
. I! Q- Q6 A% ~( L! lหลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
, s- p8 ?) X, M( t" [- u! |" i5 ~  ^* J' s
หลักการ ๓3 J1 g* [6 p' b# `) g  f, v0 Z9 M
๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
* O1 h. ~" f, H  r+ c7 dความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
) h$ g6 c# o3 B  T& Q3 X4 mความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
4 ^$ V$ n. C* `: n; }7 s8 {# \ความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม
' G  U* H, q: E7 X, ^/ o0 A9 Q  e3 z5 R6 c1 K4 k4 I0 C& b4 d
๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ
& Y( V( Y  c% p3 X8 T+ n9 j& k0 V+ \2 O& N  G; t
ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม8 D5 T7 r1 q' J$ J$ z
การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ
0 |6 o0 }( }+ Jการทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว, c- V1 z' R9 T
, m. a$ `9 ^; c: o+ r7 A
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
3 [7 p1 ^; r6 J# |& l' F  Y1 M8 v; n& S: a
๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
! p- D6 R! s8 ~7 J๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
) f* I# Q5 n# L๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
: {" H6 i3 r8 z0 e! A, v๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
6 c3 ~8 ~  m& p$ t7 D' B9 V9 c๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล 4 Z  Y7 b. R! s: n. U

4 `5 j0 b( [1 c$ ~2 z9 [0 M$ M& ?อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง, {! o- q5 m1 p" e5 c
( P! h+ \$ M5 u1 h* u$ Q; Q4 M* J/ S0 L
อุดมการณ์ ๔: Q& t4 t5 Y9 s: d* S$ D
๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ# c: a, _2 O" ?- L9 I3 H9 [
๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น0 p3 S4 a) Y! Q: A$ \0 @( L9 {
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ) j2 A2 b; b$ A- o/ z, a4 h
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
7 k% a1 c. {' {# V) q  J: t" \( n5 c( M5 V
วิธีการ ๖
9 ^& ^' `! O6 |. b( o, z๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร" J8 ^7 M8 U) H; D9 b& L* \
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น
- D- C% Q, l& M$ d9 x" |๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม
) f6 D: J: R1 z๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
# `- E4 w0 P: W4 K* c๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม+ G( P! ~8 A1 h
๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ& g. v$ o4 D  p
ภาพที่ดี
- t% @) M6 O  _' n" f
% ~- T$ P: G' r$ z4 p) b' M/ n7 tขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php9 [3 T6 r; `! s. K

- X% }+ E  @$ q: p( r! }3 l) Eที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/