วันมาฆบูชา

วันมาฆบูชา) M$ ~, [  }# N6 v8 [

1 T  c1 S* A" m. c/ R5 p3 `2 F' Y0 W5 q$ q+ r3 }
0 S& i  J# f* V; b. _
ความหมายวันมาฆบูชา6 [" q: X% m9 b8 b- i. A+ H
วันมาฆบูชา หมายถึง การบูชา ในวันเพ็ญเดือน ๓ เนื่องในโอกาสคล้าย วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์
1 D' \& D& f( X" w& p
% D# v. }; L7 Y# z& qความสำคัญวันมาฆบูชา
% F3 g3 a# V. d8 i# @วันมาฆบูชา เป็นวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าจำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาเฝ้าพระพุทธเจ้า ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ โดยมิได้นัดหมายกันพระสงฆ์ ทั้งหมดเป็นพระอรหันต์
  E1 n  S  Z& {5 d6 h4 X9 j! z; V) p/ g) d% M: y
ผู้ได้อภิญญา ๖และเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบท โดยตรงจากพระพุทธเจ้า ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เหล่านั้น ซึ่งเป็นทั้งหลักการอุดมการณ์และวิธีการปฏิบัติที่ นำไปใช้ได้ทุกสังคม มีเนื้อหา โดยสรุปคือให้ละ; ~/ m& }6 @5 s0 h% O" L
- I4 v. Y$ d  M2 \0 }. J7 a
ความชั่วทุกชนิด ทำความดี ให้ถึงพร้อมและทำจิตใจให้ผ่องใส
+ T6 {* ?& j; m# V  _. {7 r& `/ G5 h8 a5 ]
ประวัติความเป็นมาวันมาฆบูชา2 a# R8 q2 B/ P$ ^0 w# E8 }- r
๑. ส่วนที่เกี่ยวกับพระพุทธเจ้า หลังจากพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๙ เดือนขณะนั้นเมื่อเสร็จพุทธกิจแสดงธรรมที่ถ้ำสุกรขาตาแล้ว เสด็จมาประทับที่วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน วันนั้นตรงกับวันเพ็ญ เดือนมาฆะหรือเดือน % J! k) P$ t  F4 x5 I2 a

1 A& f% ^/ [$ F" N, j! b5 |๓ในเวลาบ่ายพระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า มาประชุม พร้อมกัน ณ ที่ประทับของพระพุทธเจ้า นับเป็นเหตุอัศจรรย์ ที่มีองค์ประกอบสำคัญ ๔ ประการ เรียกว่าว่า วันจาตุรงคสันนิบาต
* D" _) z+ D" @/ W4 |4 x. l; v
+ T  e$ L2 [) `" Z: C8 Mคำว่า "จาตุรงคสันนิบาต" แยกศัพท์ได้ดังนี้ คือ% `7 l4 [  B7 L+ }7 h/ e2 X
! ?/ S( d) Z' w, P! \
"จาตุร" แปลว่า ๔ 0 ?6 ?+ P1 M. r  R6 R
"องค์" แปลว่า ส่วน * B& W; S0 e( e4 B' D( H; N
"สันนิบาต" แปลว่า ประชุม
0 Q( T9 h! o- I0 mฉะนั้นจาตุรงคสันนิบาตจึงหมายความว่า "การประชุมด้วยองค์ ๔" กล่าวคือมีเหตุการณ์พิเศษที่เกิดขึ้นพร้อมกันในวันนี้ คือ- k) ~" W  q- a" c" ^

- [& U$ T2 l2 {0 S. o- W( N( B1. เป็นวันที่ พระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้า จำนวน ๑,๒๕๐ รูป มาประชุมพร้อมกันที่เวฬุวันวิหารในกรุงราชคฤห์ โดยมิได้นัดหมาย
9 n9 V  X* p7 P* Z: B) n' q4 B
& B/ [* |6 T3 I/ Y3 F  C( \/ a" S2. พระภิกษุสงฆ์เหล่านี้ล้วนเป็น "เอหิภิกขุอุปสัมปทา" คือเป็นผู้ที่ได้รับการอุปสมบทโดยตรงจากพระพุทธเจ้าทั้งสิ้น
, z0 B& ?: H4 H. ~6 P  f' V: u0 G& C
3. พระภิกษุสงฆ์ทุกองค์ที่ได้มาประชุมในครั้งนี้ ล้วนแต่เป็นผุ้ได้บรรลุพระอรหันต์แล้วทุก ๆองค์
0 b+ _( i, q- _% A
8 z) W& A% b# Y9 l  z0 g3 h4 B4. เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวงกำลังเสวยมาฆฤกษ
3 W' c7 Y5 w! F5 g1 h6 C( L8 U
9 O7 s! d: _1 \ประวัติวันมาฆบูชา- g( ~2 `; s* f, P; g0 I

6 Z5 s( Y: T" Gมูลเหตุ
9 y. H" K  A1 v0 l& y# Dหลังจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 และได้ทรงประกาศพระศาสนาและส่งพระอรหันตสาวกออกไปจาริกเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนายังสถานที่ต่าง ๆ ล่วงแล้วได้ 9 เดือน ในวันที่ใกล้พระจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันขึ้น 15 ค่ำ 2 t, ~! G+ Q3 Z. j- U( N

( F# h* k# d& U6 ]. `, a0 h- P& Mเดือน 3) พระอรหันต์ทั้งหลายเหล่านั้นต่างได้ระลึกว่า วันนี้เป็นวันสำคัญของศาสนาพราหมณ์ อันเป็นศาสนาของตนอยู่เดิม ก่อนที่จะหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้า และในลัทธิศาสนาเดิมนั้นเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนมาฆะ เหล่าผู้ศรัทธา' R& h% i# ^5 X1 @# w6 k5 [

! H/ l. y) U+ O8 Q5 Y8 o/ cพราหมณลัทธินิยมนับถือกันว่าวันนี้เป็นวันศิวาราตรี โดยจะทำการบูชาพระศิวะด้วยการลอยบาปหรือล้างบาปด้วยน้ำ แต่มาบัดนี้ตนได้เลิกลัทธิเดิมหันมานับถือพระธรรมวินัยของพระพุทธเจ้าแล้ว จึงควรเดินทางไปเข้าเฝ้าบูชาฟังพระสัทธรรมจาก
" z; s+ ~& u& ~  t
- `' m, D- C' k- \) T9 jพระพุทธเจ้า พระอรหันต์เหล่านั้นซึ่งเคยปฏิบัติศิวาราตรีอยู่เดิม จึงพร้อมใจกันไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าโดยมิได้นัดหมาย
) s1 ]/ k' B$ Z" G- N5 a5 F& ^) F( D1 ]* ]# v1 B, A
มีผู้กล่าวว่า สาเหตุสำคัญที่ทำให้พระสาวกทั้ง 1,250 องค์มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย มาจากในวันเพ็ญเดือน 3 ตามคติพราหมณ์ เป็นวันพิธีศิวาราตรี พระสาวกเหล่านั้นซึ่งเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อนจึงได้เปลี่ยนจากการรวมตัว
  ^  a$ u7 d6 U: L' B2 l
% B# |# `) `0 I6 S8 Qกันทำพิธีชำระบาปตามพิธีพราหมณ์ มารวมกันเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าแทน
9 R+ n" a; a$ _7 J1 E- r( k  V% A3 B* q& k- j

& h$ |& g) S2 l+ }  [; S0 H! }
5 @. e; ]! V# ]: u1 ?- {2 n7 Uโอวาทปาฏิโมกข์
6 N  K; _+ C) Z7 m9 F! Z. Dหลักคำสอนสำคัญของพระพุทธศาสนา หรือคำสอนอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ได้แก่ พระพุทธพจน์ ๓ คาถากึ่ง ที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่พระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป ผู้ไปประชุมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ พระเวฬุวนาราม ในวันเพ็ญเดือน ๓ ที่เราเรียก
  [1 \  N1 t1 G0 S) L5 u
! s& P, h( |, F; f+ t8 {; W* Pกันว่าวันมาฆบูชา (ถรรถกถากล่าวว่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์นี้ แก่ที่ประชุมสงฆ์ตลอดมา เป็นเวลา ๒๐ พรรษา ก่อนที่จะโปรดให้สวดปาฏิโมกข์อย่างปัจจุบันนี้แทนต่อมา), คาถาโอวาทปาฏิโมกข์ มีดังนี้ (โอวาทปาติโมกข์ ก็เขียน)+ B+ `6 x8 i& [0 G
; P0 r& j) b) e9 H+ m
สพฺพปาปสฺส อกรณํกุสลสฺสูปสมฺปทา
! m$ d+ n" y1 t' K: e/ o3 J+ g) ^% h9 a) cสจิตฺตปริโยทปนํเอตํ พุทธาน สาสนํฯ
& g; `1 v+ h+ ^4 q: _; k" i4 r. Bขนฺตี ปรมํ ตโป ตีติกฺขา
. L- ^1 v( b- oนิพฺพานํ ปรมํ วทนฺติ พุทฺธา
! i: A# C2 J) q7 m6 x8 K3 x" Yน หิ ปพฺพชิโต ปรูปฆาตี9 S# J* p( [; _* f+ v: p1 |- {
สมโณ โหติ ปรํ วิเหฐยนฺโตฯ
/ b9 O8 i7 Y" A5 P: `อนูปวาโท อนูปฆาโต ปาติโมกฺเข จ สํวโร& v7 Z7 F# y7 `: a; _* Y
มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ ปนฺตญฺจ สยนาสนํ
) b" k6 {/ i; ]7 Dอธิจิตฺเต จ อาโยโค เอตํ พุทฺธาน สาสนํฯ9 h' F3 ]. E% U* A

, r( {" N. ]$ R- [; g3 A. m9 W4 x2 mแปล : การไม่ทำความชั่วทั้งปวง ๑ การบำเพ็ญแต่ความดี ๑ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ขันติ คือความอดกลั้น เป็นตบะอย่างยิ่ง, พระพุทธเจ้าทั้งหลายกล่าวว่านิพพาน เป็นบรมธรรม, ผู้ทำร้ายคน. z  |' `- z$ _5 S

  ~5 k* h2 x9 ]% w2 Rอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิต,ผู้เบียดเบียนคนอื่น ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะการไม่กล่าวร้าย ๑ การไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในปาฏิโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในอาหาร ๑ ที่นั่งนอนอันสงัด ๑ ความเพียรในอธิจิต ๑ นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้ง1 C2 _& X3 k4 H  E" f' A

7 m- q4 Q3 E  G) Hหลายที่เข้าใจกันโดยทั่วไป และจำกันได้มาก ก็คือ ความในคาถาแรกที่ว่า ไม่ทำชั่ว ทำแต่ความดี ทำจิตใจให้ผ่องใส
  ?6 W7 |6 U! F; s
' j, L! [: J; K9 nสถานที่สำคัญเนื่องด้วยวันมาฆบูชา (พุทธสังเวชนียสถาน)
; ]- p4 }, u8 |5 J- a- m/ ?( x" q+ M
พระพุทธรูปยืนกลางมณฑลมหาสังฆสันนิบาต ในโบราณสถานวัดเวฬุวันมหาวิหาร เมืองราชคฤห์ รัฐพิหาร อินเดีย (เป็นพระพุทธรูปสร้างใหม่ ปัจจุบันเป็นสถานที่จาริกแสวงบุญสำคัญของชาวพุทธทั่วโลก)เหตุการณ์สำคัญที่เกิดในวันมาฆบูชา เกิด+ N9 ~9 Y! N* a2 i7 ]# j

! \4 t0 _5 y9 f2 nภายในบริเวณที่ตั้งของ "กลุ่มพุทธสถานโบราณวัดเวฬุวันมหาวิหาร" ภายในอาณาบริเวณของวัดเวฬุวันมหาวิหาร ซึ่งลานจาตุรงคสันนิบาตอันเป็นจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชานั้น ยังคงเป็นที่ถกเถียงและหาข้อสรุปทาง
  Q3 V% V2 j: {$ t# f( N0 r% T" W; V0 L( ?& \
โบราณคดีไม่ได้มาจนถึงปัจจุบัน
  {# S3 L% ^' u) O: _* C: A* I
8 ~/ F% y+ M: t& m  f/ F) Bวัดเวฬุวันมหาวิหาร, v5 V- \* Z1 W& Y& }% i
"วัดเวฬุวันมหาวิหาร" เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐ
: D4 L. {2 t$ U
. k& Z$ u  M" w" }* |. L9 Bพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล)
6 L8 [5 x* x8 f9 F
9 y( \* x2 h9 I! |% z$ b2 k; E( ^# i- W
7 Y) {! Y' Y& c% F* z& z
วัดเวฬุวันในสมัยพุทธกาล
) b% ~0 D9 y- A$ _  b/ Y3 G) Zเดิมวัดเวฬุวันเป็นพระราชอุทยานสำหรับเสด็จพระพาสของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นสวนป่าไผ่ร่มรื่นมีรั้วรอบและกำแพงเข้าออก เวฬุวันมีอีกชื่อหนึ่งปรากฏในพระสูตรว่า "พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน"หรือ "เวฬุวันกลันทกนิวาป" (สวนป่าไผ่
$ [# X1 O7 `5 |! p9 w9 Y$ F% A3 Z" T# g4 A$ E1 C
สถานที่สำหรับให้เหยื่อแก่กระแต) พระเจ้าพิมพิสารได้ถวายพระราชอุทยานแห่งนี้เป็นวัดในพระพุทธศาสนาหลังจากได้สดับพระธรรมเทศนาอนุปุพพิกถาและจตุราริยสัจจ์ ณ พระราชอุทยานลัฏฐิวัน (พระราชอุทยานสวนตาลหนุ่ม) โดยในครั้งนั้น
4 h" v9 q* p7 T( O0 R3 `
- R# K0 D; ~/ P3 _5 a: Mพระองค์ได้บรรลุพระโสดาบัน เป็นพระอริยบุคคลในพระพุทธศาสนา และหลังจากการถวายกลันทกนิวาปสถานไม่นาน อารามแห่งนี้ก็ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมจาตุรงคสันนิบาตครั้งใหญ่ในพระพุทธศาสนา อันเป็นเหตุการณ์สำคัญใน: J8 y" a6 O/ {& n) t6 W. G
  s- B8 w3 z: y4 F" w
วันมาฆบูชา
" u# B; b0 m/ h+ z+ C+ {; b& I  v" {  p- W( n7 U* k
วัดเวฬุวันหลังการปรินิพพาน
( C, s2 `/ F" S9 H! p+ [หลังพระพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน วัดเวฬุวันได้รับการดูแลมาตลอด โดยเฉพาะมูลคันธกุฎีที่มีพระสงฆ์เฝ้าดูแลทำการปัดกวาดเช็ดถูปูลาดอาสนะและปฏิบัติต่อสถานที่ ๆ พระพุทธเจ้าเคยประทับอยู่ทุก ๆ แห่ง เหมือนสมัยที่พระพุทธองค์ทรงพระชนม* J9 {, u/ o/ }5 O" `
+ I2 x% O' S+ f( A1 [7 d7 v
ชีพอยู่มิได้ขาด โดยมีการปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันกว่าพันปี" a. }! E9 Y0 a: f

+ `6 E( o7 M, A) g/ j! ^% `  ]แต่จากเหตุการณ์ย้ายเมืองหลวงแห่งแคว้นมคธหลายครั้งในช่วง พ.ศ. 70 ที่เริ่มจากอำมาตย์และราษฎรพร้อมใจกันถอดกษัตริย์นาคทัสสก์แห่งราชวงศ์ของพระเจ้าพิมพิสารออกจากพระราชบัลลังก์ และยกสุสูนาคอำมาตย์ซึ่งมีเชื้อสายเจ้าลิจฉวีในกรุง
9 L" c6 ?+ o. u4 w3 B3 j' g' k9 E8 n8 o+ B+ `* \& I: p+ i
เวสาลีแห่งแคว้นวัชชีเก่า ให้เป็นกษัตริย์ตั้งราชวงศ์ใหม่แล้ว พระเจ้าสุสูนาคจึงได้ทำการย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธไปยังเมืองเวสาลีอันเป็นเมืองเดิมของตน และกษัตริย์พระองค์ต่อมาคือพระเจ้ากาลาโศกราช ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุสูนาค
( L1 B7 Q( Q3 X  Q
8 J& h1 Y! m* {+ o! ~ได้ย้ายเมืองหลวงของแคว้นมคธอีก จากเมืองเวสาลีไปยังเมืองปาตลีบุตร ทำให้เมืองราชคฤห์ถูกลดความสำคัญลงและถูกทิ้งร้าง ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดเวฬุวันขาดผู้อุปถัมภ์และถูกทิ้งร้างอย่างสิ้นเชิงในช่วงพันปีถัดมา+ T+ t; ]* J/ ?; M9 U. g
: x) @  B' ^7 G2 X
โดยปรากฏหลักฐานบันทึกของหลวงจีนฟาเหียน (Fa-hsien) ที่ได้เข้ามาสืบศาสนาในพุทธภูมิในช่วงปี พ.ศ. 942 - 947 ในช่วงรัชสมัยของพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ ๒ (พระเจ้าวิกรมาทิตย์) แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งท่านได้บันทึกไว้ว่า เมืองราชคฤห์อยู่
" ]7 ?; |* s9 Z
) J( K' Z" |- u8 Cในสภาพปรักหักพัง แต่ยังทันได้เห็นมูลคันธกุฎีวัดเวฬุวันปรากฏอยู่ และยังคงมีพระภิกษุหลายรูปช่วยกันดูแลรักษาปัดกวาดอยู่เป็นประจำ แต่ไม่ปรากฏว่ามีการบันทึกถึงสถานที่เกิดเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตแต่ประการใด
" Z7 v6 W3 b1 l4 m; V( i  {9 {) v- ~+ v; I
แต่หลังจากนั้นประมาณ 200 ปี วัดเวฬุวันก็ถูกทิ้งร้างไป ตามบันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาเมืองราชคฤห์ราวปี พ.ศ. 1300 ซึ่งท่านบันทึกไว้แต่เพียงว่า ท่านได้เห็นแต่เพียงซากมูลคันธกุฎีซึ่งมี; l; i- w4 X  b7 s
" u- ?& j9 x% \
กำแพงและอิฐล้อมรอบอยู่เท่านั้น (ในสมัยนั้นเมืองราชคฤห์โรยราถึงที่สุดแล้ว พระถังซำจั๋งได้แต่เพียงจดตำแหน่งที่ตั้งทิศทางระยะทางของสถูปและโบราณสถานเก่าแก่อื่น ๆ ในเมืองราชคฤห์ไว้มาก ทำให้เป็นประโยชน์แก่นักประวัติศาสตร์และนัก5 W8 w4 D0 x# u

7 ~, Q. z- M3 J8 ]' @- A2 ^โบราณคดีในการค้นหาโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองราชคฤห์ในปัจจุบัน)
# _- K, I1 A$ a9 }; G9 h$ a
5 g& |7 H. Q* }. s. t% _7 tจุดแสวงบุญและสภาพของวัดเวฬุวันในปัจจุบัน
9 C0 d8 T2 h6 W- y9 kปัจจุบันหลังถูกทอดทิ้งเป็นเวลากว่าพันปี และได้รับการบูรณะโดยกองโบราณคดีอินเดียในช่วงที่อินเดียยังเป็นอาณานิคมของอังกฤษ วัดเวฬุวัน ยังคงมีเนินดินโบราณสถานที่ยังไม่ได้ขุดค้นอีกมาก สถานที่สำคัญ ๆ ที่พุทธศาสนิกชนในปัจจุบันนิยม
2 i- Y. o+ U7 p6 ^3 U  c2 ]: n! U& B0 k+ }3 y+ D- Y) \
ไปนมัสการคือ "พระมูลคันธกุฎี" ที่ปัจจุบันยังไม่ได้ทำการขุดค้น เนื่องจากมีกุโบร์ของชาวมุสลิมสร้างทับไว้ข้างบนเนินดิน, "สระกลันทกนิวาป" ซึ่งปัจจุบันรัฐบาลอินเดียได้ทำการบูรณะใหม่อย่างสวยงาม, และ "ลานจาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นลานเล็ก ' z' f' y6 }6 j0 C' P

8 M3 Z. ^2 i; H$ s$ i% r( \ๆ มีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืนปางประทานพรอยู่กลางซุ้ม ลานนี้เป็นจุดสำคัญที่ชาวพุทธนิยมมาทำการเวียนเทียนสักการะ (ลานนี้เป็นลานที่กองโบราณคดีอินเดียสันนิษฐานว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ในจุดนี้)
2 F9 O) a) d) i3 L. H
9 N1 p+ M- X- u9 J' X) I* Tจุดที่เกิดเหตุการณ์สำคัญในวันมาฆบูชา (ลานจาตุรงคสันนิบาต)
9 b& _; k' Q, |: Q' q. E! O; |ถึงแม้ว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตจะเป็นเหตุการณ์สำคัญยิ่งที่เกิดในบริเวณวัดเวฬุวันมหาวิหาร แต่ทว่าไม่ปรากฏรายละเอียดในบันทึกของสมณทูตชาวจีนและในพระไตรปิฎกแต่อย่างใดว่าเหตุการณ์ใหญ่นี้เกิดขึ้น ณ จุดใดของวัดเวฬุวัน รวมทั้ง6 Z- O$ R1 m* j; z, E7 z, n, T( n

: ^& L# |" c7 l. Dจากการขุดค้นทางโบราณคดีก็ไม่ปรากฏหลักฐานว่ามีการทำเครื่องหมาย (เสาหิน) หรือสถูประบุสถานที่ประชุมจาตุรงคสันนิบาตไว้แต่อย่างใด (ตามปกติแล้วบริเวณที่เกิดเหตุการณ์สำคัญทางพระพุทธศาสนา มักจะพบสถูปโบราณหรือเสาหินพระ& Q3 \+ f( S# P9 z+ G5 E$ m4 [4 s: F

( }. N. s: b* I9 h+ {เจ้าอโศกมหาราชสร้างหรือปักไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายสำคัญสำหรับผู้แสวงบุญ) ทำให้ในปัจจุบันไม่สามารถทราบโดยแน่ชัดว่าเหตุการณ์จาตุรงคสันนิบาตเกิดขึ้นในจุดใดของวัด
+ W4 z. ?# \: ^0 {; A. V& U* ?: ]/ ^9 q9 o
ในปัจจุบันกองโบราณคดีอินเดียได้แต่เพียงสันนิษฐานว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดในบริเวณลานด้านทิศตะวันตกของสระกลันทกนิวาป" (โดยสันนิษฐานเอาจากเอกสารหลักฐานว่าเหตุการณ์ดังกล่าวมีพระสงฆ์ประชุมกันมากถึงสองพันกว่ารูป และ
, ]% x: N; j- P% `
; U% l* Z& C9 z; I+ o9 Z# P* oเกิดในช่วงที่พระพุทธองค์พึ่งได้ทรงรับถวายอารามแห่งนี้ การประชุมครั้งนั้นคงยังต้องนั่งประชุมกันตามลานในป่าไผ่ เนื่องจากเสนาสนะหรือโรงธรรมสภาขนาดใหญ่ยังคงไม่ได้สร้างขึ้น และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันลานด้านทิศตะวันตกของสระ% E0 m" Y2 V* O0 ]

+ I  J" `0 z1 T# Y; Q4 [กลันทกนิวาป เป็นลานกว้างลานเดียวในบริเวณวัดที่ไม่มีโบราณสถานอื่นตั้งอยู่) โดยได้นำพระพุทธรูปยืนปางประทานพรไปประดิษฐานไว้บริเวณซุ้มเล็ก ๆ กลางลาน และเรียกว่า "ลานจาตุรงคสันนิบาต" ซึ่งในปัจจุบันก็ยังไม่มีข้อสรุปแน่ชัดว่าลาน7 S9 Z( a4 m: b: u& A

& l: B3 u7 R' M2 a4 D! R- C( |จาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริงอยู่ในจุดใด และยังคงมีชาวพุทธบางกลุ่มสร้างซุ้มพระพุทธรูปไว้ในบริเวณอื่นของวัดโดยเชื่อว่าจุดที่ตนสร้างนั้นเป็นลานจาตุรงคสันนิบาตที่แท้จริง แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยส่วนใหญ่ก็เชื่อตามข้อสันนิษฐานของกอง
) J& k6 T8 p5 V; Q2 v9 a. H
7 w! {& s8 p9 M; x% ?) f% }โบราณคดีอินเดียดังกล่าว โดยนิยมนับถือกันว่าซุ้มพระพุทธรูปกลางลานนี้เป็นจุดสักการะของชาวไทยผู้มาแสวงบุญจุดสำคัญ 1 ใน 2 แห่งของเมืองราชคฤห์ (อีกจุดหนึ่งคือพระมูลคันธกุฎีบนยอดเขาคิชกูฏ)7 h: D$ }, p) j4 [3 ~
- ?2 T2 }5 H( w# Y2 D
กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา
7 p  d2 G, {' a# j
' a4 p) U. Z/ X- f9 p การปฎิบัติตนสำหรับพุทธศาสนาในวันนี้ก็คือ การทำบุญ ตักบาตรในตอนเช้า หรือไม่ก็จัดหาอาหารคาวหวานไปทำบุญฟังเทศน์ที่วัด ตอนบ่ายฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา ในตอนกลางคืน จะพากันนำดอกไม้ ธูปเทียน ไปที่วัดเพื่อชุมนุมกันทำพิธี. A4 x' w1 x) [4 h9 G2 n1 L  D1 }

- f4 N; R3 b# `+ ]  H" I0 S8 g4 ]3 ]เวียนเทียน รอบพระอุโบสถ พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์โดยเจ้าอาวาสจะนำว่า นะโม ๓ จบ จากนั้นกล่าวคำ ถวาย ดอกไม้ธูปเทียน ทุกคนว่าตาม จบแล้วเดิน เวียนขวา ตลอดเวลาให้ระลึกถึง พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ พระสังฆคุณ จนครบ ๓ รอบ . h/ @1 J4 R$ Y4 ]* ]4 ~: t* g, @
9 r4 F' M: M0 @; Y" H0 o0 f/ b
แล้วนำดอกไม้ ธูปเทียนไปปักบูชาตามที่ทางวัด เตรียมไว้ เป็นอันเสร็จพิธี
: M( Y! z1 z4 D* v. _- `: @5 T' v9 t8 E! |& ?
ขอบคุณข้อมูลจาก : dhammathai.org,วิกิพีเดีย# q6 Q: t; j/ w
0 b; k6 i! `7 `, Y: y- ~6 M& r

0 E* P9 T1 I' ?5 N
1 ~: q' k# Z$ M0 [การถือปฏิบัติวันมาฆบูชาในประเทศไทย
8 R  [; W) p/ d- f/ kพิธีวันมาฆบูชานี้ เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยทำมาก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอธิบายไว้ว่าเกิดขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่
4 n0 {2 C. M3 _4 \$ S3 [5 e- K
  ]: H/ u2 p' C& M: Q+ Eได้นิยมกันว่า วันมาฆะบูรณมี พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ์เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของ พระพุทธเจ้า ๑,๒๕๐ รูป ได้ประชุมกันพร้อมด้วยองค์ ๔ ประการ เรียกว่า
6 R3 X7 A% |, \& b& z: L( v- {& i4 n1 \: E2 q% I6 X
จาตุรงคสันนิบาตพระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการ ประชุมใหญ่ และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์ จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบ การสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ๑,๒๕๐ รูปนั้น ให้
, A; X/ c1 c9 Y7 f; c& s  P( w/ m- v; m% Q1 B
เป็นที่ตั้งแห่งความ เลื่อมใสการประกอบพิธีมาฆะบูชา ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อน
% m8 ]. d- |' _6 M
6 Y/ ]/ V1 Q4 t  j  b/ F3 \7 qในสมัยรัชกาลที่ ๔ มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ์ วัดบวรนิเวศวิหารและ วัดราชประดิษฐ์ ๓๐ รูป ฉันในพระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เวลาค่ำ เสด็จออกทรงจุด ธูปเทียนเครื่อง มนัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็นเสร็จแล้ว สวด/ v& V" G. M% Q; Y; F

; {% k7 V+ M( Hมนต์ต่อไปมี สวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้วยสวดมนต์ จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบสถ ๑,๒๕๐ เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่งแล้วจึงมีการเทศนา โอวาทปาติโมกข์) B, ]' ]9 B5 Q4 L! w% f& }! h
๑ กัณฑ์เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและ ภาษาไทย เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อดี ๑ ผืน เงิน ๓ ตำลึง และขนมต่าง ๆ เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต์ ๓๐ รูป สวดรับการประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับ วันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที่ ๔ นั้น พระบาทสมเด็จพระ0 G- w# W8 d" b+ m3 n# {* D' }0 d* t
  ^6 t6 W; [7 t
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขาด สมัยต่อมามีการเว้นบ้าง เช่น รัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จออกเองบ้าง มิได้ เสด็จออกเองบ้างเพราะมักเป็นเวลาที่ประสบกับเวลาเสด็จ8 l) |# v) o! K

0 [# e( _* d0 z, a& Yประพาส หัวเมืองบ่อย ๆ หากถูกคราวเสด็จไปประพาสบางปะอินหรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชา ในสถานที่นั้น ๆ ขึ้นอีก ส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวังเดิมทีมีการประกอบพิธี
6 H# [7 r/ |8 D# C4 i9 d6 i2 G7 y, b
ในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาก็ขยายออกไป ให้พุทธบริษัทได้ ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบัน มีการบูชา ด้วยการเวียนเทียน และบำเพ็ญกุศลต่าง ๆ ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้น ปกติตรงกับวันเพ็ญ เดือน ๓ หากปีใด เป็น) y0 O; D: Z# V% A! |
# f- I3 u* b; e; I9 m7 `" T: \; ~
อธิกมาส คือ มีเดือน ๘ สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือน ๔; Z# t: V0 Y! f4 Y( s6 M7 D  }

# B) l  K4 c, ]1 u( O8 ^3 g6 R' z# l) }

, H- K# ^% W  ?. Y! J6 |# Rหลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติ2 e' }4 Y- q0 l+ v" v: o- _# C
หลักธรรมที่ควรนำไปปฏิบัติได้แก่ โอวาทปาติโมกข์ หมายถึง หลักคำสอนคำสำคัญของพระพุทธศาสนาอันเป็นไปเพื่อป้องกัน และแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชีวิตเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น หรือคำสอน อันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา หลักธรรมประกอบด้วย 4 I' c* U9 y$ F2 B- D7 l
, l/ k7 x: s& X
หลักการ ๓ อุดมการณ์ ๔ วิธีการ ๖ ดังนี้
9 F6 d& r  c. G5 h: L: g$ e3 |/ \, N/ N
หลักการ ๓
9 i$ [5 Q! G4 O/ P๑. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลด ละเลิก ทำบาปทั้งปวง ซึ่งได้แก่ อกุศลกรรมบถ ๑๐ ทางแห่งความชั่ว มีสิบประการ อันเป็น
; r& Q/ Q/ T1 e4 w5 K  _( g0 Hความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ ความชั่วทางกาย ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติ ผิดในกาม
2 d0 ?  m( s$ r- |$ ^8 D* ]ความชั่วทางวาจา ได้แก่ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดเพ้อเจ้อ
+ X  O% t( Q  w2 z" O3 Xความชั่วทางใจ ได้แก่ การอยากได้สมบัติของผู้อื่น การผูกพยาบาท และความเห็นผิดจากทำนองคลองธรรม9 v$ \8 P" q8 g* V

; M: Z5 L  A$ Q; N* r$ W๒. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ ๑๐ เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี ๑๐ อย่าง อันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ
0 t  i& u  O: v
: V3 C9 V- g- q- f) ]6 `& |ความดีทางกาย ได้แก่ การไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ทำร้ายเบียดเบียนผู้อื่นมีแต่ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน การไม่ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้ มาเป็นของตน มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการไม่ประพฤติผิดในกาม
' p3 X8 E! S) W: z" ]การทำความดีทางวาจา ได้แก่ การไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดคำหยาบ และไม่พูดเพ้อเจ้อพูดแต่คำจริง พูดคำอ่อนหวานพูดคำให้เกิดความสามัคคีและพูดถูกกาลเทศะ( m* J! x/ w+ g# \! ]6 F: c1 A- B- J
การทำความดีทางใจ ได้แก่ การไม่โลภอยากได้ของของผู้อื่นมีแต่คิดเสียสละ การไม่ผูกอาฆาตพยาบาทมีแต่คิดเมตตาและ ปราถนาดีและมีความเห็นความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง ตามทำนองคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว
1 q% \+ e' ?, u- C' f) r+ x- D7 \7 P# ~, }8 y
๓. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบ มี ๕ ประการ ได้แก่
; u0 Z! g% [# c4 _1 T+ W0 w
9 b' R' |# B9 k! K๑. ความพอใจในกาม (กามฉันทะ)
2 N! o+ E0 ?0 Y% _๒. ความอาฆาตพยาบาท (พยาบาท)
& j2 e& w( t3 m๓. ความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน (ถีนะมิทธะ)
1 L* ~6 }1 i) I: l+ n, S% E) _' |. }๔. ความฟุ้งซ่าน รำคาญ (อุทธัจจะกุกกุจจะ) และ
: _- a, Z, I) h) s  N๕. ความลังเลสงสัย (วิกิจฉา) เช่น สงสัยในการทำความดีความชั่ว ว่ามีผลจริงหรือไม่ วิธีการทำจิตให้ปฏิบัติสมถะผ่องใส ที่แท้จริงเกิดขึ้นจากการละบาปทั้งปวง ด้วยการถือศืลและบำเพ็ญกุศล ให้ถึงพร้อมด้วยการ และวิปัสสนา จนได้บรรลุอรหัตผล & i, l, q$ W/ K) B
1 Q' x5 |9 Y' U3 v2 w+ S
อันเป็นความผ่องใสที่แท้จริง: X/ |$ w" Y( z2 c- h
1 s6 `) X7 [8 r9 U  Q
อุดมการณ์ ๔
& n6 l6 A: Q  e2 l๑. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย วาจา ใจ
) ^# I$ B9 m5 c- L' _" ^๒. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้าย รบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น  K% N: J# C4 @2 k1 ^- q
๓. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ' s2 I/ N- r( G' G0 g! e& m+ R: x
๔. นิพพาน ได้แก่ การดับทุกข์ ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จาการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ ๘
! v3 z; C4 v9 r) V. w9 t1 M) W; _/ p  w3 l. e" b, O. U# A
วิธีการ ๖$ Q$ @( f0 n) y2 q) s
๑. ไม่ว่าร้าย ได้แก่ ไม่กล่าวให้ร้ายหรือ กล่าวโจมตีใคร# _! Q1 p& l( I  G' Z9 c
๒. ไม่ทำร้าย ได้แก่ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น, v, J$ r4 c$ C6 p0 S
๓. สำรวมในปาติโมกข์ ได้แก่ ความเคารพระเบียบวินัย กฎกติกา กฎหมาย รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีของสังคม+ z: j# G6 ?; n9 e; D- l; E8 S# g4 W
๔. รู้จักประมาณ ได้แก่ รู้จักความพอดีในการบริโภคอาหารหรือการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ+ P. ^, B: c  `' l9 N$ H3 F3 P. y
๕. อยู่ในสถานที่ที่สงัด ได้แก่ อยู่ในสถานที่สงบมีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
. l9 k+ Y% F: ?9 e๖. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ ได้แก่ฝึกหัดชำระจิตให้สงบมีสุขภาพคุณภาพและประสิทธิ
% P; ]2 v! \$ p0 C5 b( pภาพที่ดี3 \' d; r7 U3 ^

" f/ T$ d2 F6 U: k( p8 vขอบคุณข้อมูลจาก : dhammajak.net/budday/maka.php
# b6 ^( b1 b$ O) A4 u, a) r7 @0 i) A% |5 Y
ที่มา : http://campus.sanook.com/910849/วันมาฆบูชา/